مفهوم «وحدت» در مثنوي‌هاي مولانا و بيدل دهلوي بر اساس استعاره ها‌ي شناختي

مفهوم «وحدت» يكي از مفاهيم انتزاعي، مبهم و بنيادي در حوزه‌ عرفان و فلسفه است و استعاره عمده‌ترين و مهم‌ترين محملي است كه شعراي عارف، از جمله بيدل دهلوي و مولانا، براي ملموس كردن مفاهيم انتزاعيِ عرفاني همچون «وحدت» از آن بهره برده‌اند. در اين پژوهش تلاش شده است تا بر اساس نظريه‌ استعاره‌ شناختي، مفهوم «وحدت» در مثنوي‌هاي اين دو شاعر بزرگ (عرفان، طلسم حيرت، محيط اعظم، طور معرفت و مثنوي معنوي) بررسي و تحليل شود و پس از شناخت انواع و كاركردهاي شناختي استعاره‌ها، ديدگاه و انديشه‌ بيدل و مولانا از خلال آن ها تبيين شود. يافته هاي پژوهش حاكي از آن است كه مولانا بيشتر از استعاره‌هاي مربوط به امور طبيعي، در دسترس و مذهبي استفاده كرده‌است؛ اما بيدل از استعاره‌هاي مربوط به مصنوعات بشري بيشتر بهره برده‌ است. بر اين اساس هدف اصلي مولانا مطابق با اغراض تعليمي او از به‌كارگيري استعاره، بيشتر تفهيم «وحدت» به مخاطب است؛ اما بيدل در كنار آن به دنبال هنرنمايي و مضمون‌پردازي نيز بوده است. هر دو شاعر تحت تأثير محيط جغرافيايي، شيوه‌ زندگي و تجربيات زندگي خود تأكيد بيشتري بر استفاده از برخي استعاره‌ها داشته‌اند.