تحليل معناشناختي آيه 31 سوره حج، با رويكردي بر فهم‌پذيري گزاره‌هاي قرآني

بررسي و تعمق در مفهوم آيه 31 سوره حج نشان مي‌دهد بيشتر مفسران و مترجمان، برداشتي سطحي و ارتكازي از واژگان تشبيه موجود در آيه داشته‌اند؛ بدين ‌معنا كه فرد مشرك به‌سان كسي تصور مي‌شود كه از آسمان سقوط مي‌كند و در ميانه راه، پرندگان شكاري او را مي‌ربايند. پژوهش حاضر با استفاده از شيوه تحليل مؤلفه‌اي واژگان و توجه به ادبيات و فرهنگ دوره جاهلي و نيز بهره‌گيري از سياق آيات، درصدد تحليل دقيق‌تر از تمثيل در آيه مذكور است تا پيام مدنظر قرآن كريم به‌نحوي مطلوب به مخاطب القا شود. معناشناسي واژگان به‌كاررفته در تشبيه همچون «خرّ»، «السّماء»، «تخطفُ»، «الطّير» و «تهوي»، بيان‌كنندۀ آن است كه باوجود آنكه بسياري از مفسران و مترجمان، تمثيل موجود در آيه را از باب تشبيه معقول به محسوس دانسته و تصوير سقوط انسان مشرك در ورطه هلاكت و تباهي را ارائه كرده‌اند؛ اما مي‌توان مفهوم «پرت‌شدن از بلندي» را نيز از آن برداشت كرد كه درنهايت، بي‌آنكه با احترام دفن شود، خوراك لاشخورها مي‌شود و باد استخوان‌هاي پوسيده‌اش را به هر سوي پراكنده مي‌كند كه با فهم‌پذيري گزاره‌هاي قرآني مناسبت دارد. در اين معنا، واژه «خرّ»، نه به معناي «سقوط»، بلكه در جلوه «افتادن» تداعي شده و كلمه «السّماء» نيز در مفهوم «ارتفاع و بلندي» لحاظ شده است. همچنين، واژه «الطّير» براساس ادبيات عصر جاهلي، بيان‌كنندۀ لاشخورهايي است كه از اجساد كشته‌شدگان تغذيه مي‌كنند و «الرّيح» نيز در معناي اصلي خود، يعني «بادها» به كار رفته است.