بررسي تغييرات كاربري اراضي با تأكيد بر پوشش جنگلي و اثرات آن بر فرسايش خاك با استفاده از طبقه‌بندي شي‌گرا و تكنيك چندمعيارۀ ماركوس مطالعۀ موردي: حوضۀ آبريز قلعه‌رودخان فومن

هدف اين تحقيق آشكارسازي تغييرات كاربري و تخريب پوشش جنگلي و اثرات آن بر فرسايش خاك، در حوضۀ آبريز قلعه‌رودخان مي‌باشد. بدين منظور ابتدا تغيير كاربري‌هاي صورت گرفته بين سال‌هاي 1371 تا 1402 با استفاده از تصاوير لندست و تكنيك طبقه‌بندي شي‌گرا استخراج شد و به كلاس‌هاي (كشاورزي، جنگل، مرتع، عوارض آبي و مسكوني) طبقه‌بندي شدند. در مرحله بعد، با شناسايي عوامل مؤثر در فرسايش منطقه و تهيۀ لايه‌هاي اطّلاعاتي هر معيار در GIS، استانداردسازي لايه‌ها با استفاده از تابع عضويت فازي، وزن‌دهي معيارها با استفاده از روش كرتيك و مدل‌سازي نهايي با استفاده از روش تحليل چند‌معيارۀ ماركوس انجام شد. بررسي تغييرات كاربري حوضه نشان مي‌دهد كه پوشش جنگلي در سال 1371، با وسعت 17/222 كيلومترمربع ، بيشترين مساحت را در بين كاربري‌ها داشته كه در سال 1402 وسعت آن به 03/205 كيلومترمربع كاهش يافته است. همچنين با نظر به نتايج حاصله؛ كاربري‌ مسكوني با افزايش 17/27 كيلومترمربعي، بيشترين تغيير را در طول بازۀ زماني 30 سالۀ مورد مطالعه داشته است. با توجه به نقشه پهنه‌‌بندي فرسايش نيز به ترتيب؛ مساحت طبقۀ با پتانسيل فرسايش بسيار زياد و زياد از 04/18 و 05/31 درصد در سال 1371 به 52/22 و 34/32 درصد در سال 1402، افزايش پيدا كرده است. با توجه به نتايج به دست آمده مي‌توان، كاهش پوشش جنگلي و تبديل آن به مناطق مسكوني، اراضي كشاورزي و مراتع، همچنين؛ تبديل اراضي كشاورزي به مناطق مسكوني و افزايش كاربري مسكوني و زراعي در حريم و بستر رودخانه‌ها، را مهّم‌ترين عوامل دخيل در افزايش پتانسيل فرسايش خاك حوضه، دانست.