تعيين اثرگذاري هيدروپليتيك كشورهاي حوضه آبريز كورا- ارس بر امنيت زيست‌محيطي ايران با استفاده از روش مكتور

رودها در تامين امنيت آب كشورها و فرايند امنيت ثبات و توسعه و به فراخور نقش و كاركردشان در جهت‌دهي به مناسبات هيدروپليتيك آنها نقش‌آفرين هستند‌ و رود ارس طي دو دهه گذشته در كانون توسعه و مناسبات هيدروپليتيك كشورهاي واقع در اين حوضه آبريز قرار گرفته است. پژوهش حاضر بر اين پرسش استوار است كه مواضع بازيگران كليدي در مناسبات هيدروپليتيك كشورهاي حوضه آبريز كورا- ارس بر امنيت زيست‌محيطي ايران چه بوده است؟ براي اين منظور از روش مكتور براي استفاده از مواضع بازيگران و سنجش قدرت آن استفاده شده است. يافته‌هاي تحقيق نشان داد در مناسبات هيدروپليتيك كشورهاي حوضه آبريز كورا- ارس كشورهاي تركيه و ارمنستان بيشترين اثرگذاري و كشورهاي ايران اثرپذيري بسيار بالا و آذربايجان اثرگذاري بسيار پاييني نسبت به از كشورهاي بالادست حوضه آبريز كورا- ارس دارند. در اين ميان، تركيه بازيگر مسلط مناسبات هيدروپليتيك اين حوضه آبريز است. نتايج حاصل گوياي آن است رشد جمعيت، صنايع، سدسازي‌هاي بي‌رويه كشورهاي بالادستي، تغيير اقليم، آلودگي رودخانه، تغيير اقليم و ناپايداري آن، برداشت‌هاي بي‌رويه از رودخانه و تغيير الگوي كشاورزي از عوامل محدودكننده آب رودخان‌هاي كورا- ارس  و به دنبال آن باعث تنش در اين حوضه  مي شود  و از اين رو سرانه آبي اين حوضه آبريز كاهش پيدا كرده  كه بر تشديد كمبود آب مي‌افزايد و ادامه اين باعث بحران هيدروپليتيكي كه مي‌تواند پيامدهاي اقتصادي، اجتماعي و زيست‌محيطي خود امنيت ملي به ويژه ايران را به مخاطره افكند.