تبيين رفتار شاهدان قلدري در مدارس بر اساس عدم درگيري اخلاقي و حساسيت اخلاقي با نقش واسطه‌اي هويت اخلاقي

زمينه و هدف: قلدري پديده رفتاري است كه در سال‌هاي اخير توجه بسياري از معلمين (مربيان) و سياستگذاران در نقاط مختلف جهان را به خود جلب كرده است. هدف پژوهش حاضر تبيين رفتار شاهدان قلدري در مدارس بر اساس عدم درگيري اخلاقي و حساسيت اخلاقي با نقش واسطه‌اي هويت اخلاقي است. مواد و روش‌ها: اين پژوهش مقطعي از نوع توصيفي ـ همبستگي است. جامعه مورد نظر دانش‌آموزان پسر و دختر متوسطه دوم استان لرستان در سال تحصيلي 98-1397 بود. نمونه پژوهش حاضر شامل 617 دانش‌آموز كه به روش نمونه‌گيري خوشه‌اي انتخاب شدند. شركت‌كنندگان به مقياس‌هاي مكانيسم‌هاي عدم درگيري اخلاقي (باندورا و همكاران)، حساسيت اخلاقي (نارويز و انديكات)، نقش شركت‌كنندگان (رفتار شاهدان) (سالميوالي و همكاران) و اهميت براي خويشتن هويت اخلاقي (آكينو و ريد) پاسخ دادند. تجزيه و تحليل داده‌ها با استفاده از مدل معادلات ساختاري و همچنين تحليل مسير به وسيله نرم‌افزار AMOS 24 انجام گرفت. يافته‌ها: نتايج نشان داد كه مدل مفهومي پژوهش با داده‌هاي پژوهش برازش مطلوب و قابل قبولي دارد. يافته‌هاي حاصل از مدل معادلات ساختاري نشان مي‌دهد كه عدم درگيري اخلاقي و حساسيت اخلاقي با رفتار شاهدان در قلدري رابطه دارد. به عبارتي ديگر كساني كه عدم درگيري اخلاقي بالا و حساسيت اخلاقي پايين دارند، به صورت زيان‌آورتري رفتار مي‌كنند. همچنين نتايج تحليل نشان مي‌دهد كه هويت اخلاقي در ارتباط بين رفتارهاي شاهدان قلدري در مدارس و عدم درگيري اخلاقي و حساسيت اخلاقي نقش واسطه‌اي دارند. ملاحظات اخلاقي: در اين مطالعه اصول مرتبط با ملاحظات اخلاقي از جمله محرمانه‌ماندن هويت پرسش‌شوندگان، رضايت آگاهانه شركت‌كنندگان در پژوهش و اختيار خروج از روند تحقيق رعايت گرديد. نتيجه‌گيري: نتايج پژوهش حاضر نشان مي‌دهد كه عدم درگيري اخلاقي و حساسيت اخلاقي با نوع واكنش دانش‌آموزان به عنوان شاهد در هنگام قلدري رابطه دارد و اين واكنش با توجه به ويژگي‌هايي مانند هويت اخلاقي مي‌تواند متفاوت باشد.