بررسي ساخت و كاربرد شيشه‌هاي تخت رنگي در معماري ايران

هنر شيشه‌گري، اگرچه داراي قدمتي ديرينه است، اما كاربرد آن در معماري ايران به‌شكل شيشه‌هاي تخت رنگي با توجه‌ به شرايط اقتصادي، سياسي، اجتماعي و هنري از دورهٔ صفوي بيش‌تر موردتوجه قرار گرفت و در دورهٔ قاجار ادامه و اوج گرفت. هدف اين پژوهش بررسي كيفيت ساخت شيشه‌ها با تأكيد بر شيشهٔ تخت رنگي در معماري ايران است و به اين سؤال پاسخ مي‌دهد كه نحوهٔ ساخت اين دسته از شيشه‌ها در ايران چگونه بوده و مراودات تجاري و فرهنگي‏ در اين روند چه تأثيراتي داشته‌اند؟ ماهيت تحقيق، توصيفي - تحليلي با رويكرد كيفي و دستيابي به اطلاعات و نمونه‌ها، به شيوهٔ كتابخانه‌اي بوده‌است. پس از جمع‌آوري داده‌ها، و تحليل و طبقه‌بندي شيوه‌هاي ساخت شيشه‌هاي تخت رنگي در ايران، به مطالعهٔ عوامل تأثيرگذار بر ساخت آن‌ها پرداخته شده‌است. نتايج نشان مي‌دهند كه ساخت شيشه در ايران به‌صورت پشت بيلي بسيار نامرغوب بوده و روش ساخت شيشه‌هاي تخت رنگي وارداتي به ايران شامل روش‌هاي دميدن، ريخته‌گري، نورد، كششي و شناور بوده و روش‌هاي دميدن، ريخته‌گري و نورد در ابتدا و به‌صورت دستي انجام مي‌شده‌اند. هم‌چنين نحوهٔ رنگ‌كردن اين شيشه‌ها به دو روش سطحي و سطحي - مغزي و به‌وسيلهٔ اكسيدهاي فلزي در رنگ‌هاي مختلف صورت مي‌گرفته‌است. استفاده از اين شيشه‌ها در ابتدا توسط روميان و از منطقهٔ قسطنطنيه آغاز و وارد اروپا شد. سپس در دورهٔ صفوي ويژگي‌هايي مانند الگوبرداري از شيشه‌هاي تخت كليساها در غرب (روش استيند گلاس)، توجه پادشاهان صفوي، خلاقيت معماران، به‌كاربردن كاشي با رنگ‌هاي متنوع، ابداع كاشي هفت‌رنگ و تزئينات كاخ‌ها، توسعهٔ گره‌چيني، هم‌زماني با انقلاب صنعتي، و گسترش روابط سياسي با غرب سبب شد تا كاربرد شيشه در معماري بيش‌تر موردتوجه قرار گيرد و در دورهٔ قاجار ادامه پيدا كند.