بررسي احتمال خشكسالي و انتخاب مناسب‌ترين شاخص در نواحي اقليمي ايران

هدف: ايران كشوري پهناور است كه به دليل موقعيت جغرافيايي و شرايط توپوگرافي، داراي آب و هوايي متفاوت است. پژوهش حاضر با هدف انتخاب مناسب ‌ترين شاخص خشكسالي در نواحي اقليمي ايران و بررسي احتمال وقوع آن از طريق روش‌ هاي عدم قطعيت انجام شده است.روش و داده: لذا در اين پژوهش در گام نخست از طريق روش‌ هاي تصميم ‌گيري چندمعياره، مناسب‌ ترين شاخص براي هر ناحيه اقليمي بر اساس درصد تناسب، انتخاب و در نهايت بر اساس روش‌ هاي شبكه عصبي مصنوعي، آناليز احتمالي محاسبه و درصد احتمال وقوع پديده خشكسالي براي هر ناحيه تعيين شده است. پس از انتخاب شاخص مناسب، براي بيان احتمال وقوع خشكسالي از داده‌ هاي آماري ايستگاه‌هاي سينوپتيك كشور در يك دوره آماري ۲۸ ساله (۲۰۱۷-۱۹۹۰) استفاده شده است. با توجه به توالي داده‌ هاي بارشي، از دو نوع شبكه عصبي معمولي و عميق براي بررسي پديده خشكسالي استفاده گرديد. ضمناً براي جبران كمبود داده‌ ها و افزايش سرعت همگرايي شبكه، از روش كرنل براي توليد داده‌ ها در آموزش شبكه عصبي، و براي تحليل شبكه عصبي مصنوعي و محاسبه احتمال رخداد پديده خشكسالي، از نظريه تئوري ابري استفاده شده است.يافته‌ها: در حالت كلي نتيجه نهايي آناليز تئوري ابري از داده‌هاي مورد مطالعه نشان مي ‌دهد كه در تمامي ايستگاه ‌هاي بررسي شده در سال هدف يعني سال ۲۰۱۷، كشور ايران و تمامي ايستگاه‌هاي نماينده، وضعيت اقليمي نزديك به محدوده نرمال را نشان داده‌ اند و كشور به لحاظ شدت خشكسالي در سال مذكور تقريباً در محدوده نرمال قرار داشته است. بيشترين قطعيت وقوع خشكسالي، به ترتيب به ايستگاه تبريز (۹۶ درصد) و ايستگاه همدان (۹۴ درصد) تعلق دارد.نتيجه‌گيري: بر مبناي نتايج، مدل عدم قطعيت انتخابي در آناليز احتمال از توانايي بالايي برخوردار بوده و با درصد اطمينان قابل قبولي احتمال رخداد خشكسالي را پيش‌ بيني كرده است.نوآوري، كاربرد نتايج: با توجه به تفاوت مناطق اقليمي ايران و حذف مداخله كاربر، و با استفاده از محاسبات علمي و رياضي، ضريب خطا در انتخاب شاخص كاهش مي‌يابد. سپس با كمك روش‌هاي عدم قطعيت مانند تئوري ابري، توانايي پيش‌بيني احتمال وقوع خشكسالي در آينده افزايش مي‌يابد.