رويكردهاي نظري به انگاره فروپاشي اجتماعي جامعه ايران و نقد و ارزيابي آنها

فروپاشي اجتماعي وضعيتي است كه در آن جامعه نظام‌هاي حمايتي خود اعم از نظام‌هاي سياسي، اجتماعي، اقتصادي، فرهنگي و هويتي خود را از دست مي‌دهد و سقوط مي‌كند. اگرچه برخي نشانه‌ها مي‌توانند انگاره فروپاشي اجتماعي را به صورت احتمال به ذهن تحليلگران متبادر كنند، اما پيش بيني دقيق اين كه چه زماني و در كدام جوامع فروپاشي اجتماعي رخ مي‌دهد، ممكن نيست. اين مقاله با روش تحليل اسنادي و بر مبناي چارچوب نظم اجتماعي مسعود چلبي در صدد شناسايي رويكردهاي نظري به انگاره فروپاشي اجتماعي جامعه ايراني در سه دهه اخير است. ديدگاه‌هاي موافقان انگاره فروپاشي اجتماعي را مي‌توان در قالب سه رويكرد سياسي اجتماعي، اقتصادي اجتماعي و فرهنگي اجتماعي و رويكردهاي مخالفان اين انگاره را مي‌توان به دو دسته ديدگاه‌هاي كاملا مخالف با انگاره و ديدگاه‌هاي قائل به نظريات جايگزين تقسيم نمود. يافته‌ها نشان مي‌دهد كه باورمندان به انگاره فروپاشي اجتماعي، ادله كافي را براي اثبات اين موضوع در نسبت با جامعه ايران ندارند و از طرفي، وضعيت موجود جامعه ايران كاملا متفاوت از وضعيتي است كه بتوان آن را با وضعيت در آستانه فروپاشي توصيف نمود و فرضيات مبتني بر اين انگاره نادرست هستند. در مقاله حاضر، ضمن شناسايي و دسته بندي رويكردهاي نظري، مهم ترين ادله موافقان و مخالفان انگاره بيان شده و مورد نقد و بررسي قرار گرفته است.