تحليل مفهوم و الگوي قدرت در فضاي مجازي؛ مطالعه شكل‌گيري جنبش‌هاي اجتماعي

ماهيت قدرت و نحوه شكل گيري آن در بستر ساختارهاي جديد توليد، فرآوري و انتقال اطلاعات (از جمله در بستر شبكه هاي اجتماعي) متفاوت از فضاي واقعي است، بدين معنا كه فضاي شبكه هاي اجتماعي، نظام نويني از كنشگري اجتماعي را براي افراد ايجاد كرده است كه در نهايت مي تواند منجر به شكل گيري قطب هاي جديدي از قدرت شود. پژوهش حاضر با هدف پاسخ به اين سوالات انجام شده است كه: آيا ماهيت قدرت در شبكه هاي اجتماعي تغيير كرده است؟ فرآيند شكل گيري قدرت در شبكه هاي اجتماعي چگونه است؟ در پاسخ به اين سوال، شكل گيري جنبش هاي اجتماعي تحت تاثير فضاي مجازي نيز مورد بررسي قرار گرفت. يافته هاي اين پژوهش نشان مي دهد با پذيرفتن تعاريف متعارف از قدرت، شكل گيري آن در فضاي شبكه اي در يك چارچوب آبشاري و براساس سطوح سلسله مراتبي كنشگران، از مالكان زيرساخت اينترنت، به مالكان پلتفرم ها و در مرحله بعد به كاربران (به ترتيب اثرگذاري شامل: سلبريتي ها، اينفلوئنسرها، بلاگرها، رسانه هاي رسمي و در نهايت كاربران عمومي) صورت مي گيرد. همچنين در فرآيند شكل گيري قدرت شبكه اي، مالكيت يا امكان كنترل پلتفرم‌هاي شبكه‌هاي اجتماعي نقش بسيار اساسي دارد. در اين بين مديريت توليد محتوا نيز در شكل دهي سازمان جنبش اجتماعي اهميت مييابد اين محتوا تحت تاثير حاكميت الگوريتم ها و نيز ايده هاي كاربران تاثير گذار توليد مي شود اما اراده صاحبان قدرتهاي سياسي و اقتصادي و گروه هاي مرجع ذي نفع در پشتيباني از انتشار محتواي توليد شده نيز تضمين كننده شكل گيري جريان اجتماعي مورد نظر آنها خواهد بود. در اين فرآيند اطلاعات از پلتفرمهاي نخبگاني به پلتفرم هاي عوامي با كاربران فراوان سرريز مي كند. در نهايت مي توان اينگونه نتيجه گرفت كه اگرچه نقش كاربران شبكه هاي اجتماعي (اعم از كاربران مرجع و كاربران (عمومي را نمي توان در شكل گيري قدرت شبكه اي و جنبش هاي اجتماعي ناديده انگاشت اما صاحبان قدرت و ثروت در عالم حقيقي (سياستمداران و سرمايه داران) با تسلط بـر زير ساخت ها و در اختيار داشتن ساير ابزارها، در فضاي مجازي نيز سلسله جنبان اصلي هستند موضوعي كه درك صحيح آن براي مديران و توده مردمان جوامع پيرو اهميت كليدي دارد.