رويارويي متن‌نشينان و حاشيه‌نشينان: نژادگرايي فرهنگي در تبريز

در بررسي‌‌هاي مردم‌‌شناختي حاشيه‌‌نشينان فقير شهري كمتر به رويارويي متن‌‌نشينان با حاشيه‌‌نشينان پرداخته شده است. در اين مقاله شيوه‌‌هاي برخورد متن‌‌نشينان، اعم از مردم عادي و مسئولين نهادها را با مردمان محله‌‌ حاشيه‌‌نشين قُپانلار در شهر تبريز بررسي مي‌كنم. داده‌‌هاي مقاله بر مبناي كار ميداني مردم‌‌نگارانه‌‌اي تكيه كرده كه بين سال‌‌هاي 1394 تا 1399 و نيز 1402 در ميان مردمان محله‌ و همچنين در جلسات نهادهاي رسمي انجام داده‌‌‌ام. گردآوري داده‌‌ها بر اساس فنون پژوهش ميداني شامل مشاهدات، گفت‌‌وگوها و مشاركت يا حضور در زندگي روزانه‌ و نيز بررسي‌‌هاي آرشيوي صورت گرفته است. مسير كلي فهم نظري مسئله‌ رويارويي متن‌نشينان و حاشيه‌نشينان را با الهام از مفاهيم نژادگرايي ميشل فوكو، زيست‌‌‌مشروعيت ديديه فاسين، و كشمكش نمادين پير بورديو پرورانده‌ام. مطالعه مردم‌‌شناختي من نشان مي‌‌دهد كه اين رويارويي اساساً از طريق فرايندهاي ناميدن و طبقه‌‌بندي آن‌‌ها شروع مي‌‌شود، با هدف قضاوت در مورد ارزش زندگي. من مفهوم نژادگرايي فرهنگي را پروراندم تا نشان دهم كه چگونه روستائيان حاشيه‌‌نشين در قالب نژاد پست تعريف مي‌شوند. زندگي حاشيه‌نشينان با چهار فرايند از طريق بيروني‌يان بي‌‌ارزش مي‌‌شود: خشونتِ نام‌‌ها، به رسميت نشناختن، تبعيض نهادي و تضاد هابيتوس‌ها. اگر اقتصاد سياسي فقر نياكاني و بازنده شدن در اصلاحات ارضي دولت، محرك اصلي عزم لازم براي سفر اجباري يا جلاي وطن روستائيان بودند، نژادگرايي فرهنگي تهديدگرِ مشروعيت زيستن، اين سفر را ناكام گذاشت.