بررسي زيست‌شناسي سنك Costa ‌Oxycarenus hyalinipennis به‌‌عنوان گونه غالب سنك‌هاي بذر پنبه و تاثير آن بر ويژگي‌هاي فيزيولوژيكي بذر

سابقه و هدف: استفاده از بذر سالم با قوه‌ي ناميه بالا، ركن اصلي در اجراي مديريت تلفيقي آفات پنبه مي‌باشد. سنك‌هاي بذر پنبه در برخي سال‌ها در مزارع پنبه افزايش جمعيت قابل توجهي يافته و با تغذيه از بذور، بر خصوصيات كمي و كيفي آن‌ها اثر مي‌گذارند. حشرات كامل و پوره‎هاي سنك بذر Oxycarenus hyalinipennis Costa از محتويات بذور پنبه تغذيه كرده و سبب كاهش وزن، سرعت جوانه‌زني، محتويات روغن، پروتئين و نيتروژن بذور مي‎گردند. فعاليت سنك‌هاي بذر جنس Oxycarenus روي الياف پنبه در فرآيند جين‌‌زني ايجاد اختلال كرده و سبب لكه‌دار شدن، كثيفي و كاهش كيفيت الياف پنبه مي‌گردد. حشرات آفت از عوامل مهم كاهنده عملكرد محصول پنبه هستند كه كنترل مناسب آنها در مزارع مستلزم شناخت كافي از نوع آفت، زيست‌شناسي و ميزان خسارت آن‌ها در گياه پنبه است. با توجه به افزايش جمعيت سنك‌هاي بذر در مزارع پنبه در سال‌هاي اخير، شناسايي خصوصيات زيستي، گونه‌ي غالب اين سنك‌ها و بررسي تاثير آن‌ها بر ويژگي‌هاي كمي و كيفي بذور ضروري مي‌نمود و در اين تحقيق مورد بررسي قرار‌ گرفت. مواد و روش‌ها: بدين‌منظور تحقيقي در سال‌هاي 1396-1395 اجرا شد كه در آن سنك‌هاي بذري از مزارع پنبه ايستگاه تحقيقات پنبه هاشم‌آباد جمع‌آوري شدند و جهت شناسايي و تاييد جنس و گونه به بخش تحقيقات رده‌بندي حشرات موسسه تحقيقات گياهپزشكي كشور ارسال شدند. پرورش حشره در انسكتاريوم حشرات انجام شد. فاكتور‌هاي زيستي حشره نظير طول عمر حشرات كامل، دوره‌ي پورگي، دوره‌ي جفت‌گيري و پيش از جفت‌گيري، زادآوري حشره، مجموع دوره‌ي زندگي، دوره‌ي پيش از تخم‌‌گذاري و تخم‌‌گذاري و تعداد دفعات تخم‌‌گذاري مورد ارزيابي قرار گرفتند. همچنين خصوصيات ريخت‌شناسي نظير طول، عرض و وزن حشرات كامل نر و ماده بررسي شد. جهت بررسي تاثير آفت بر خصوصيات فيزيولوژيكي بذر با شروع باز شدن غوزه‎هاي پنبه در مزرعه، 45 غوزه به ‌صورت تصادفي با پاكت كاغذي جداسازي و پوشيده شدند و 45 غوزه علامت‌دار به ‌طور طبيعي در معرض آفت قرار گرفتند. در سه مرحله به فواصل ده روز نمونه‌گيري از بذور در مزرعه انجام شد. در آزمايشگاه موسسه بررسي‎هاي لازم بر خصوصيات كمي و كيفي بذر انجام گرفت. يافته‌ها: سنك‌هاي جمع‌آوري شده از مزارع پنبه، تحت نام علمي Oxycarenus hyalinipennis Costa شناسايي شدند. بررسي زيست‌شناسي سنك بذر در شرايط اتاق رشد حشرات نشان داد كه ميانگين طول عمر حشرات كامل، مجموع دوره‌ي پورگي، دوره‌ي پيش از تخم‌‌گذاري و تخم‌‌گذاري و مجموع چرخه‌ي زندگي حشره به‌ترتيب 2.20±32، 2.08±13.61، 1.35±10.69 و 2.27±19.16، 2.47±30 روز بود. نتايج ارزيابي بذور نشان داد كه بيشترين ميانگين وزن پنبه دانه در بذور غوزه‌هاي ايزوله شده (شاهد) در مزرعه و به ميزان 10.71 گرم بود. پنبه دانه‌هاي در معرض تغذيه سنك در مزرعه و آزمايشگاه، به‌ترتيب 1.33 و 27.1 درصد ميانگين وزن كمتري داشتند. در پنبه دانه‌هاي ايزوله شده در مزرعه نسبت به بذور در معرض سنك، 20.5 درصد كربوهيدرات محلول و 59.1 درصد فنل كمتر مشاهده شد. نتيجه‌گيري: طبق نتايج حاصل سنك بذر پنبه در صورت افزايش جمعيت، مي‌تواند با كاهش قوه ناميه و ساير خصوصيات كمي و كيفي بذر، خسارت قابل توجهي به محصول پنبه وارد كند.