اثر تاريخ كاشت بر نمو فنولوژي و عملكرد پنبه

سابقه و هدف: افزايش دماي جهاني كه توسط چندين مدل آب و هوايي پيش بيني شده است، اثر مستقيمي روي رشد گياهي، عملكرد و كيفيت پنبه دارد. اين نوع از تغييرات درجه حرارت در مزرعه مي‎تواند با كاشت محصولات كشاورزي در تاريخ‌هاي مختلف ايجاد شود و محصول در شرايط دمايي و رطوبت نسبي مختلف رشد كند. هدف ازاين تحقيق مدل‎سازي نمو فنولوژي در ارقام تجاري پنبه با استفاده از پارامترهاي هواشناسي بود. مواد و روش‌ها: به‎منظور بررسي اثر تاريخ كاشت بر وقوع مراحل فنولوژيك و عملكرد ارقام پنبه، آزمايش مزرعه‌اي در دو منطقه‌هاشم آباد (پنبه با آبياري) وكاركنده (پنبه ديم) در سال 1397 به صورت كرت‌هاي خرد شده در قالب طرح بلوك‎هاي كامل تصادفي در سه تكرار انجام شد. براي برآورد تأثير تاريخ كاشت بر فنولوژي 6 تاريخ كاشت (با فاصله 15 روز) در كرت‎هاي اصلي و سه رقم (گلستان، لطيف و ساجدي) در كرت‎هاي فرعي كاشته شد. مراحل فنولوژي شامل سبز شدن، غنچه دهي، گل دهي، قوزه دهي، باز شدن قوزه و برداشت براي هر تاريخ كاشت يادداشت برداري شد. تجزيه و تحليل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SAS انجام و براي رسم نمودارها از نرم‌افزار Excel استفاده شد. يافته‌ها: نتايج تحقيقات نشان داد كه اثر تاريخ كاشت بر تعداد روز مورد نياز در هر دو منطقه‌ از كاشت تا رسيدگي در سطح يك درصد معني‎دار بود. به طوري كه با تاخير در تاريخ كاشت، هم در منطقه كاركنده و هم در منطقه‌هاشم آباد، تعداد روزاز كاشت تا مرحله سبز شدن از 7 و 9.1 به 4.6 و 3.1 روز، تا مرحله غنچه دهي، از 52 و 46 روز به 29.2 و 23.2 روز تا مرحله گلدهي، از 63.3 و 57.9 روز به 41.9 و 33.3 روز، تا مرحله گلدهي، از 75 و 63.8 روز به 58.3 و 43.2، تا مرحله بلوغ از 115 و 107.7 به ترتيب به 98.1 و 84.6 روز كاهش يافت. نتايج مقايسه ميانگين عملكرد نشان داد كه، بيشترين عملكرد كل وش پنبه ( kg.ha-14015) در كاركنده مربوط به تاريخ كاشت دوم و در‌هاشم آباد بيشترين عملكرد كل وش پنبه ( kg.ha-14122) از تاريخ كاشت سوم به دست آمد. نتيجه گيري: با توجه به نتايج بدست آمده در اين تحقيق مشخص گرديد كه تعداد روز و درجه روز رشد (GDD) مورد نياز زراعت پنبه براي رسيدن به مراحل مختلف رشد سبز ،شدن غنچه دهي گل دهي غوزه دهي و رسيدگي در تاريخ هاي مختلف كاشت با يكديگر تفاوت معني داري داشتند بطوري كه كاهش دوره رشد از ۱۰۸ روز به ۸۵ روز و به تبع آن كاهش عملكرد در واحد سطح مشاهده شد. يافته تحقيق حاضر نشان داد كه درجه روز رشد مورد نياز زراعت پنبه در تاريخهاي مختلف كاشت تفاوت معني داري با هم داشتند و اختلاف عملكردهاي محصول را نيز ميتوان به تفاوت درجه حرارت (درجه حرارت هاي تجمعي كسب شده) شرايط در طول مختلف در طول رشد پنبه نسبت داد.