مقايسه شروع هم‌ زمان آستانه رواناب و فرسايش در خاك كاربري‌ هاي مختلف

با تعيين آستانه شروع رواناب و فرسايش به‌ وسيله شبيه‌ ساز باران مي توان با سرعت و دقت بيشتر و هزينه كمتر مقدار باراني را كه سبب وقوع رواناب در شرايط مختلف مي ‌شود، مشخص كرد. پس از تعيين آستانه شروع رواناب و فرسايش در هر منطقه با استفاده از روش ‌هاي بيولوژيك و عمليات مختلف مي ‌توان از تبديل رواناب به سيلاب جلوگيري كرد. در اين تحقيق، با توجه با اين‌كه شروع آستانه رواناب و فرسايش هم‌زمان اتفاق مي ‌افتد و به اشتباه فقط اصطلاح شروع آستانه رواناب را در تحقيقات مختلف به‌كار مي‌ برند و كمتر به اصطلاح شروع آستانه فرسايش پرداخته مي ‌شود، به‌منظور تعيين مهم‌ترين عوامل موثر در شروع آستانه هم‌زمان رواناب و فرسايش كاربري ‌هاي مختلف نهشته ‌هاي سازند هاي آغاجاري و گچساران، بخشي از حوزه آبخيز مرغا و كوه گچ شهرستان ايذه با مساحت 1609 و 1202 هكتار انتخاب شد. اين تحقيق به‌منظور تعيين رابطه بين آستانه شروع رواناب و فرسايش به ‌وسيله شبيه‌ساز باران با برخي خصوصيات فيزيكي و شيميايي خاك مانند درصد ماسه خيلي ريز، شن، رس، سيلت، اسيديته، هدايت الكتريكي، رطوبت، كربنات كلسيم و ماده آلي در كاربري‌هاي مختلف سازند هاي آغاجاري و گچساران انجام شد. سپس، نمونه‌برداري زمان آستانه شروع رواناب و فرسايش در 13 نقطه و با سه بار تكرار در سازندهاي آغاجاري و گچساران در شدت ‌هاي مختلف بارش 0.75، 1 و 1.25 ميلي‌متر در دقيقه در سه كاربري مرتع، منطقه مسكوني و اراضي كشاورزي به كمك دستگاه شبيه‌ساز باران انجام شد. به‌منظور انجام تحليل ‌هاي آماري از نرم‌افزار SPSS و EXCEL استفاده شد. مهم‌ترين عوامل موثر در آستانه شروع رواناب و فرسايش به كمك رگرسيون چند متغيره شناسايي شدند. به ‌طور كلي، در سازند گچساران در هر سه كاربري بيشترين نقش را در افزايش زمان شروع رواناب و فرسايش، رس و كربنات كلسيم از خود نشان دادند و بيشترين نقش را در كاهش زمان شروع رواناب و فرسايش در سازند گچساران، ماسه خيلي ريز و رطوبت از خود نشان دادند. ولي در سازند آغاجاري در هر سه كاربري بيشترين نقش را در افزايش زمان شروع رواناب و فرسايش، رس و ماده آلي از خود نشان دادند و بيشترين نقش را در كاهش زمان شروع رواناب و فرسايش در سازند آغاجاري، ماسه خيلي ريز و شن و شوري خاك از خود نشان دادند.