مطالعه اثر ارتفاع، سطح و تراكم پوشش گياهي ماشك مراغه و ماشك گلشن بر كاهش رواناب و رسوب

فرسايش خاك و رسوب ‌گذاري از معضلات اصلي در اغلب حوزه‌هاي آبخيز ايران محسوب شده و موجب محدوديت‌هاي اساسي در دستيابي به توسعه پايدار مي‌شوند. ارزان‌ ترين و مناسب ‌ترين راه حفاظت خاك، استفاده از پوشش گياهي است و لذا در پژوهش حاضر، به بررسي تاثير ارتفاع، سطح و تراكم پوشش گياهي ماشك علوفه ‌اي مراغه و ماشك گلشن بر كاهش رواناب و رسوب پرداخته شده است. اين آزمايش با استفاده از كرت‌هاي استاندارد با ابعاد 1.8×22 متر، شيب نه درصد و جهت شيب شرقي به انجام رسيد، به ‌طوري ‌كه در مجموع نه كرت آزمايشي شامل سه تيمار و سه تكرار در قالب طرح بلوك ‌هاي كامل تصادفي نصب و اجرا شد. نمونه‌برداري رواناب از مخزن ‌هاي موجود در انتهاي هر كرت انجام و پارامترهاي پوشش گياهي شامل سطح تاج پوشش، تراكم بوته و ارتفاع گياه در هر نوبت نمونه‌ برداري، اندازه ‌گيري شد. سپس، ميانگين پارامترهاي اندازه‌ گيري شده با استفاده از آزمون دانكن مورد مقايسه و تجزيه و تحليل آماري قرار گرفت. بيشترين كاهش حجم رواناب (97 درصد) و غلظت رسوب (94 درصد) براي تيمار ماشك مراغه به ‌دست آمد. همچنين، مشاهده شد كه خصوصيات گياهي نظير سطح تاج پوشش و تراكم پوشش گياهي همبستگي عالي با كاهش رواناب و رسوب و در نتيجه حفاظت آب و خاك دارند. بنابراين، انتخاب رقم و گونه گياهي، يك گام مهم در افزايش كارايي اين روش بيولوژيك به‌شمار مي ‌رود. بر اساس يافته‌هاي اين پژوهش، به منظور حفاظت آب و خاك و نيز كمك به معيشت ساكنين حوزه آبخيز، استفاده از گياهان علوفه ‌اي ديم سازگار با شرايط اقليمي هر منطقه توصيه مي‌ شود و گياه انتخابي بايد خصوصيات مناسب گياهي مانند سيستم ريشه‌ اي و ساقه قوي و متراكم و نيز سطح پوشش مناسب داشته باشد. همچنين، انجام آبياري اوليه و آبياري در مراحل مهم رشد گياه علوفه‌ اي ديم مورد استفاده در شرايط خشكسالي و كم‌ بارش توصيه مي شود.