اثربخشي درمان مبتني بر تنظيم هيجان و شفقت درماني بر عاطفه خودآگاه بيماران مبتلا به سرطان

زمينه و هدف: آمار بالاي ابتلا به اختلالات رواني در افراد مبتلا به سرطان نشان دهنده آن است كه اين بيماري تهديدي جدي براي سلامت روان افراد است. احساس نااميدي، بي ارزشي و بي كفايتي كه در نهايت منجر به احساس شرم و گناه مي شود، در افراد مبتلا به سرطان بسيار ديده مي شود. در راستاي كمك به كاهش احساس شرم و گناه در اين بيماران، پژوهش حاضر با هدف تعيين اثربخشي درمان مبتني بر تنظيم هيجان و شفقت درماني بر عاطفه خودآگاه اين بيماران انجام شد. روش : اين پژوهش از نوع نيمه‌آزمايشي با طرح پيش‌آزمون- پس‌آزمون- پيگيري و با گروه كنترل بود. جامعه آماري، شامل بيماران مبتلا به سرطان مراجعه كننده به مركز درمان بيماران سرطاني اميد شهر اصفهان در شش ماهه اول سال 1398 بودند. از ميان افرادي كه شايع ترين انواع سرطان در اين مركز، يعني سرطان هاي تخمدان، سينه، ريه و غدد لنفاوي را داشته و همگي در مرحله اول بيماري بودند، تعداد 45 بيمار به روش نمونه‌گيري هدفمند انتخاب و به صورت تصادفي ساده در دو گروه آزمايش و يك گروه كنترل جايدهي شدند (هر گروه 15 نفر). پس از شروع مداخله تعداد 1 نفر در گروه آزمايش اول، 1 نفر در گروه آزمايش دوم و 2 نفر در گروه كنترل، از ادامه حضور در پژوهش انصراف دادند. بر اين اساس تعداد 41 بيمار مبتلا به سرطان در پژوهش باقي ماندند. گروه‌هاي آزمايش مداخلات درماني مربوط به درمان مبتني بر تنظيم هيجان و شفقت درماني را طي ده هفته به صورت هفته‌اي يك جلسه 90 دقيقه‌اي دريافت نمودند. اين در حالي است كه گروه كنترل، مداخلات را دريافت نكرده و در انتظار دريافت اين درمان‌ها بودند. ابزار مورد استفاده پرسشنامه عاطفه خودآگاه (TOSCA) تانگني و همكاران (1989) بود. پس از جمع‌آوري داده‌ها، تجزيه و تحليل آن توسط نرم‌افزار SPSS-23 با استفاده از تحليل واريانس آميخته و آزمون تعقيبي بونفرني صورت گرفت. يافته ها: در گروه درمان مبتني بر تنظيم هيجان، ميانگين نمرات عاطفه خودآگاه مثبت در مراحل پيش آزمون، پس‫آزمون و پيگيري به ترتيب برابر با 32/14، 39/28 و 38/14 و ميانگين اين نمرات براي عاطفه خودآگاه منفي برابر با 10، 7/28 و 7/71 بود. در گروه شفقت درماني، ميانگين نمرات عاطفه خودآگاه مثبت در مراحل پيش آزمون، پس آزمون و پيگيري به ترتيب برابر با 33، 39/71 و 38/57 و ميانگين اين نمرات براي عاطفه خودآگاه منفي به ترتيب برابر با 8/92، 6/50 و 7/07 بود. نتايج حاصل از تحليل داده ها نشان داد كه درمان مبتني بر تنظيم هيجان و شفقت درماني هر دو بر عاطفه‌ي خودآگاه بيماران مبتلا به سرطان موثر بوده (0/001 ‏p ‎‏) و بين آنها تفاوت معني داري وجود نداشت. نتيجه گيري: نتايج نشان دهنده تاثير مثبت هر دو روش مبتني بر تنظيم هيجان و شفقت درماني بر عاطفه خودآگاه بيماران مبتلا به سرطان بوده و تفاوتي بين دو روش در اين تاثير وجود نداشت. لذا، مي‫توان با انجام مداخلات روان‫شناختي فوق، احساس شرم و گناه را در افراد مبتلا به سرطان كاهش و عاطفه مثبت آنها را افزايش داد.