نظريۀ ادبي و دموكراسي (تأملي دربارۀ رابطۀ دموكراسي با نظريه‌هاي ادبي)

رابطۀ دموكراسي و نظريه‏هاي ادبي چگونه است؟ برخي اين رابطه را علت و معلولي دانسته، از بي‏واسطه بودن رابطۀ اين دو گفته‏اند؛ علت و معلولي به اين جهت كه يكي (دموكراسي) علت ديگري (نقد/ نظريۀ ادبي) است و بي‏واسطه به اين معنا كه هيچ واسطه/ ميانجي‏اي ميان آن‌ها وجود ندارد. اما به‌نظر مي‏آيد كه نسبت اين دو پيچيده‏تر از آن باشد كه در وهلۀ نخست به‌نظر مي‏آيد، چراكه نه‌تنها رابطۀ نظريۀ ادبي و دموكراسي پيچيده و چندوجهي  است، بلكه واسطه/ ميانجي‏هايي چون اقليت‏ها نيز در آن نقشي تعيين‌كننده دارند. دموكراسي به‌عنوان يك نظام سياسي سابقه‏اي طولاني دارد. علي‌رغم اين پيشينۀ طولاني و تحولِ پيوستۀ آن در طول تاريخ، هنوز بسياري از مسائل آن حل‌ناشده باقي مانده و راه‌حلي قطعي براي آن پيدا نشده است. يكي از اين مسائل اقليت‏ها هستند. آرمان دموكراسي ادارۀ جامعه به‌وسيلۀ همۀ مردم است، اما وجود اقليت‏ها ـ كه معمولاً به‌دليل سركوب، مشاركتي در جامعه ندارند ـ تحقق چنين آرماني را دور از دسترس و دشوار ساخته است. حلّ اين مسئلۀ دشوار دغدغۀ بسياري از نظريه‌پردازان و به‌ويژه نظريه‌پردازان دموكراسي بوده است؛ وضع قوانيني براي حمايت از اقليت‏ها و ... يكي از اين راه‌حل‏هاست. نظريه‏هاي ادبي نيز يكي از اين راه‌حل‏ها براي حل مسئلۀ اقليت‏ها هستند. نظريه‏هاي ادبي ـ كه هر كدام به يك يا چند گروه از اقليت‏ها مانند زنان، مهاجران، «بَدَويان» و ... مي‏پردازند ـ تلاش مي‏كنند تا با رهايي اقليت‏ها از انقياد ديگران، زمينه را براي مشاركت آن‌ها در جامعه فراهم سازند و از اين طريق دموكراسي را تعالي بخشند.