گزارش يك ربايش (حلّ رساله‌القدس و غلطات‌السّالكين روزبهان به‌ وسيلۀ قطب‌الدّين‌محمّد جامي در حديقه‌الحقيقه)

در پژوهش حاضر به‌روش تحليلي‌-‌توصيفي، براي نخستين بار، مهمّ‌ترين جنبه‌هاي يك ربايش ادبي بررسي شده است؛ با اين توضيح كه قطب‌الدّين محمّد جامي، نوه و جانشين شيخ احمد جام، دو رسالۀ روزبهان (رساله القدس و غلطات‌السّالكين) را ربوده و از تركيب اين دو اثر، كتاب حديقه الحقيقه را ساخته است. در اين پژوهش، ابتدا، به فرآيند شخصي‌سازي ربايش ادبي قطب‌الدّين پرداخته‌ايم و جنبه‌هاي مختلف اين فرآيند را بررسي كرده‌ايم. قطب‌الدّين از بزرگان مورد تأييد خاندان شيخ جام خواسته است كه تأييد كنند كه محتواي حديقه با شريعت مصطفوي مطابقت دارد. ما پس از نقد ديدگاه‌هايي كه پيش از اين به چرايي اين درخواست پرداخته‌اند، امكان ديگري را در بازخواني نيّت اصلي قطب‌الدّين مطرح كرده‌ايم. يكي از مهمّ‌ترين و چالش‌برانگيزترين مسائل در مقايسۀ دو رسالۀ روزبهان و اثر قطب‌الدّين، بررسي اختلاف ديدگاه‌هاي ايشان است. با بررسي و مقايسۀ آثار، مشخّص شد كه اين دو عارف در موضوعاتي متعدد ديدگاه‌هاي متفاوتي دارند. اين امر موجبات تغيير ايدئولوژيك متن رساله‌هاي روزبهان را فراهم آورده است. در پژوهش حاضر به برخي از تغييرات ايدئولوژيك اين ربايش ادبي نيز پرداخته‌ايم. با وجود اينكه ربايش ادبي محرز است، بايد گفت كه نسخه‌هاي حديقه مي‌تواند در تصحيح رساله‌هاي روزبهان مورد استفاده و استناد قرار بگيرد؛ بنا بر اين ما كوشيده‌ايم مشخّص كنيم نزديك‌ترين نسخه به نسخۀ مورد استفادۀ قطب‌الدّين كدام نسخه بوده است.