برگردان و بسامد سنجي تك واژهاي فارسي ده بند نخست تركيب بند روحي بغدادي

داد و ستد ميان زبان ها امري بسيار شايع و رايج است. زبان فارسي به عنوان يكي از مهم ترين و تأثيرگذارترين زبان هاي جهان اسلام، در طول تاريخ درازدامن خود، تأثيرات گسترده اي بر ديگر زبان هاي اين جغرافياي وسيع نهاده است. زبان تركي عثماني يكي از زبان هايي است كه بيشترين تأثيرات زباني و فكري و ادبي را از فرهنگ ايراني پذيرفته است. زماني كه ادبيات ديواني شكل گرفت، بر بسامد واژه هاي عربي و فارسي در زبان تركي عثماني افزوده شد. اين فزوني در شعر ديواني به حدي رسيد كه گاه تنها افعال به زبان تركي بيان مي شدند. پس از تأسيس جمهوري تركيه، نفي ارزش هاي شرقي شدت يافت و اقداماتي گسترده در جهت پالايش زبان تركي صورت پذيرفت و واژه هاي عربي و فارسي بسياري كنار گذاشته و برابرهايي تركي براي آن ها يافته يا ساخته شدند. با وجود اين، امروزه همچنان واژه ها، تركيبات، عناصر دستوري و تعابير عربي و فارسي فراواني در زبان تركي استانبولي مشاهده مي شوند؛ گرچه بسامد آن ها نسبت به زبان تركي عثماني، اندك تر شده است. در اين پژوهش، افزون بر برگردان ده بند آغازين تركيب بند پُرآوازۀ روحي بغدادي، با كاربست روش تحليل آماري و بسامدسنجي به محاسبۀ ميزان تأثيرگذاري زبان فارسي بر اين نمونۀ شعر غنايي زبان تركي عثماني در سطح تكواژ ميپردازيم. يافته هاي پژوهش نشان مي دهند كه بيش از يك پنجم تكواژها در اين متن از زبان فارسي وام گرفته شده اند. اشتراكات فكري مهمي نيز ميان آثار ادب فارسي با شعر ياد شده وجود دارد.