بررسي مقايسه‌اي عوامل انسجام در دو كتاب «سفر به گراي 270 درجه» و «دل دل‌ دادگي»

در اين مقاله با بهره‌گيري از نظريه انسجام در چارچوب نظري دستور نقش‌گراي نظام‌مند هليدي، به تحليل انسجام و پيوستگي در متن دو رمان دفاع مقدس يعني «سفر به گراي 270 درجه» و «دل دل‌دادگي» پرداخته‌ايم تا مشخص شود در اين دو كتاب چگونه از مؤلفه‌هاي انسجام به منظور دست‌يابي به پيوستگي متن استفاده شده است. از ديدگاه هليدي انسجام يكي از معيارهاي معنادار بودن متن است و حضور عوامل مختلف انسجامي متن را از غير متن متمايز مي‌كند؛ پس خلا وجود عوامل انسجامي در متن مي‌تواند در رساندن و انتقال معناي نهفته در آن اشكال ايجاد كند. در اين پژوهش مشخص گرديد كه در «سفر به گراي 270 درجه» ميزان استفاده از عوامل انسجام دستوري و انسجام پيوندي با 43.5% برابر بوده و در مرتبه بعدي 13% نيز از عوامل انسجام واژگاني استفاده شده است در حالي‌كه در «دل دل‌دادگي» ميزان استفاده از اين عوامل به ترتيب 40%، 31% و 29% بوده است. دليل اين اختلافات به سبك متفاوت دو نويسنده در روايت و خط سير زماني روايت بازمي‌گردد. در مجموع نيز بسامد استفاده از همه عوامل انسجام در هر سه بخش دستوري، پيوندي و واژگاني در «دل دل‌دادگي» بيش از «سفر به گراي 270 درجه» بود به جز مؤلفه ادات افزايشي. نكته ديگر آن‌كه استفاده بيش از هنجار از مؤلفه‌هايي مانند تضاد و ادات علّي در «دل دل‌دادگي» نشان از چندصدايي و در مقابل عدم استفاده از ادات علّي و بسامد پايين استفاده از تضاد، نشان از روايتي تك‌صدا از جنگ در «سفر به گراي 270 درجه» دارد.