تحليل محتوايي روايات تفسيري پيرامون مواجهه ظالمان با مرگ

همه موجودات مرگ را مي‌چشند اما نحوه مواجهه با مرگ براي ظالمان،كافران و منافقان با ديگر افراد متفاوت است. تنها منبع براي شناخت نحوه رؤيايي اين افراد با مرگ، قرآن كريم است و براي فهم دقيق آيات نيز بايد روايات تفسيري ذيل آن‌ها، مورد مطالعه، تحليل و تبيين قرار گيرد. از اين ‌رو اين پژوهش، با روش نقلي و با استفاده از منابع كتابخانه‌اي به تحليل و ارزيابي روايات تفسيري پيرامون مواجهه انسان‌هاي ظالم با مرگ مي‌پردازد. يافته‌هاي پژوهش حاكي از آن است كه حال همه انسان‌ها در هنگام قبض روحشان يكسان نيست، بلكه افرادي مانند كافران، منافقان و ظالمان قبض روحشان با سختي و همراه با تحقير و سرزنش است برخلاف مومنان و صالحان كه مرگشان با راحتي و آسايش است. برخي افراد در هنگام مرگ درخواست مي‌كنند مرگشان به تأخير بيفتد تا حج، زكات، صدقه‌اي انجام نداده‌اند، به‌ جاي آورند و مقصود از دو بار مرگ براي كفار در قرآن كريم، دو بار عذاب الهي براي آنان است. همچنين لسان روايات تفسيري در مورد اينكه چه كساني توبه‌شان مورد پذيرش نيست، نيز اختلاف داشت، اما اين اختلاف، دليلي بر ضعف يا مردود دانستن اين روايات نيست؛ بلكه مي‌توان گفت كه همه اين روايات تفسيري صحيح هستند؛ چراكه آيه مفهوم عامي دارد و اين روايات تفسيري در پي تطبيق اين مفهوم كلي بر برخي مصاديقش هستند كه از جمله آن مصاديق توبه افراد در هنگام مرگ، توبه افراد در زمان ديدن عذاب الهي، توبه فرد بداخلاق ، توبه كافران و توبه افراد چهل روز قبل از برپايي قيامت و... است.