كاركردهاي توكل به خداوند در مواجهه با افراد و قضا و قدر الهي بر مبناي تحليل محتواي آيات قرآن كريم

خداوند متعال در قرآن كريم به‌ صورت امر ارشادي، بندگانش را به توكل بر خود امر كرده و در موارد متعددي كاركردهاي توكل به خداوند را نيز ذكر كرده است. بررسي آيات متضمن مفهوم توكل در قرآن كريم نشان مي‌دهد خداوند متعال عمدتاً به تبيين فوايد و كاركردهاي توكل در مواجهه با افراد و قضاياي مختلف پرداخته و مصاديق فراواني براي آن ذكر كرده است. ازآنجاكه مفهوم توكل، يكي از واژگان داراي ابهام در نظام معارف اسلامي بوده و تعاريف و كاركردهاي مختلفي براي آن از منظر انديشمندان اسلامي بيان‌شده، لذا ضروري است كه در پژوهش مستقلي به تبيين كاركردهاي آن از منظر آيات قرآن كريم پرداخته و بدون پيش‌فرض مفهومي و دسته‌بندي از پيش تعيين‌شده، به تحليل آيات قرآن كريم در اين زمينه پرداخته شود. در اين پژوهش تلاش شده است با استفاده از روش «تحليل محتوا» به‌مثابه يكي از روش‌هاي تحقيق ميان‌رشته‌اي و متن محور، به تحليل آيات قرآن كريم براي كشف كاركردهاي توكل پرداخته و در پايان، الگوي جامع كاركردهاي توكل به خداوند در مواجهه با افراد و قضاياي مختلف ارائه شد. يافته‌هاي تحقيق نشان مي‌دهند كه 31% از آيات متضمن بحث توكل، به تبيين كاركردهاي آن در پنج مقوله مواجهه با كفار و مشركان، منافقان، اهل كتاب، عملكرد نادرست مسلمانان و قضا و قدر الهي، قابل‌تقسيم است. نتيجه نهايي توكل به خداوند در اين موارد، رشد و تكامل انسان و نجات از ابتلائات ذكرشده است.