تأثير ترجمه آثار موريس دوورژه بر نظريه حقوق اساسي ايران

موريس دوورژه، از استادان حقوق ‌اساسي و علوم ‌سياسي فرانسه در دهه 1950 تا 1970 بود كه تأثير بسياري بر فضاي فكري حقوق ‌اساسي و علوم‌ سياسي گذاشت. آوازه او از مرزهاي فرانسه گذشته و به ‌اسپانيا، امريكا و ايران هم رسيده بود. در ايران، ابوالفضل قاضي، استاد حقوق‌ اساسي دانشگاه تهران، دو كتاب از وي را به ‌فارسي برگرداند، همچنين در كتابي كه در حقوق ‌اساسي نوشت، از او بسيار تأثير پذيرفت. امروزه در تاريخ انديشه حقو ق‌اساسي فرانسه پژوهش‌هايي انجام گرفته كه تأثير سوء مكتب دوورژه را بررسي كرده است؛ اين پژوهش‌ها بر برخي زواياي فكر دوورژه پرتو انداخته‌اند كه نتايج آن مي‌تواند در حقوق ‌اساسي و علوم‌ سياسي ايران هم درست باشد. هدف اصلي اين مقاله يافتن پاسخ‌هاي مناسب به دو پرسش پژوهشي زير است: 1. ترجمه آثار دوورژه بر نظريه حقوق اساسي ايران چه تأثيري داشته است؟ و 2. ترجمه اين آثار چه پيامدهايي در حقوق اساسي ايران داشته است؟ از روش تحليل محتواي كيفي مضموني مهم‌ترين آثار دوورژه و ابوالفضل قاضي استفاده شد. در فرضيه پژوهشي استدلال مي‌شود كه ترجمه آثار دوورژه تأثيري منفي بر مطالعات حقوق اساسي ايران داشته است. يكي از پژوهش‌هايي كه جاي آن در نظريه حقوق ‌اساسي و علوم‌ سياسي ايران خالي است، تأملاتي درباره تلاش‌هاي استادان پيش‌كسوت، و بازبيني و بازرسي راهي است كه ايشان طي كرده‌اند تا از اين راه بتوان بحث‌هاي حقوق‌ اساسي را تجديد كرد. يافته‌هاي اصلي اين پژوهش نشان مي‌دهد كه حقوق اساسي ايران هم چنان ذيل التقاطي كه ابوالفضل قاضي از روش دوورژه كرده، ادامه دارد، و نتوانسته است راه خود را پيدا كند. همچنين به‌ ضرورت ترميم پيوند ميان حقوق ‌اساسي و علوم ‌سياسي به‌عنوان يكي از راه‌هاي بازسازي حقوق اساسي توجه شده است تا از اين راه به ‌احيا و اصلاح پيوندهاي اين دو حوزه دانش، از سوي اهل آن، انديشيده شود.