تبيين فرايند اجتماعي‌سازي يادگيري در درس علوم تجربي: يك پژوهش كيفي

بدون ترديد مي‌توان گفت كه اجتماعي‌سازي يادگيري يكي از عوامل مؤثر بر بهبود كيفيت زندگي تحصيلي و اجتماعي يادگيرندگان است. با توجه به چند بعُدي و فرايندي بودن اجتماعي‌سازي يادگيري و كمبود پژوهش‌هاي تبييني در مورد اين مسئله، پژوهش حاضر درصدد كشف و تبيين فرايند اجتماعي‌سازي يادگيري در محيط‌هاي يادگيري به كمك روش « نظريه داده بنياد» بود. مشاركت‌كنندگان اين پژوهش را معلمان علوم و صاحب‌نظران دانشگاهي داراي تجربه در زمينه اجتماعي‌سازي يادگيري تشكيل مي‌دادند و با 13 نفر از آن‌ها كه به شيوه هدفمند و با استفاده از روش نمونه‌گيري نظري انتخاب شدند مصاحبه انجام شد. ماحصل مرحله‌ي كدگذاري باز، بيست و يك طبقه‌ي اصلي بود. شرايط علّي عبارت بودند از: مشاركت فعال دانش‌آموز، طراحي محيط يادگيري دانش‌آموز محور، بسترسازي براي آموزش دانش‌آموز محور، پيوستگي آموزش و تجربه و يادگيري تعاملي. شرايط زمينه‌اي شامل دو طبقه‌ي اصلي توسعه حرفه‌اي معلّمان، رفع موانع ساختاري، اداري و فضاي فيزيكي بود. نظام آموزشي مكانيكي و كميت‌گرا، كيفيت معلّم، كيفت يادگيرندگان و كيفيت خانواده شرايط مداخله‌گر را تشكيل مي‌دادند. همچنين، راهبردهاي پژوهش در پنج طبقه‌ي تعامل اجتماعي در يادگيري، تأكيد بر پرسش و پژوهش، هنر برانگيختن، خودراهبر كردن يادگيرندگان و تناسب ميان محتوا، مكان و زمان آموزش جاي گرفتند. پنج طبقه‌ي اصلي اثرات مثبت بر يادگيري و دانش، افزايش انگيزه و اعتماد به نفس در محيط يادگيري، تقويت توانايي‌ها و مهارت‌هاي سطح بالا، بهبود كيفيت زندگي اجتماعي و تغيير در نگرش يادگيرندگان نيز تشكيل‌دهنده پيامدها بودند. سازنده‌گرايي اجتماعي الگوي اجتماعي‌سازي يادگيري به عنوان پديده مركزي داده‌ها، شكل‌دهنده‌ي يافته‌هاي پژوهش حاضر بود.