بررسي ساختارهاي سيگموئيدال و ارتباط آنها با لايه‌هاي جدايشي از جمله گنبدهاي نمكي مدفون قديمي در ناحيه فارس از كمربند چين‌خورده زاگرس با استفاده از مدل‌سازي تجربي و اطلاعات لرزه‌نگاري

مقدمه: ناحيه‌ فارس در شرق كمربند زاگرس توسط رخنمون‌هاي پركامبرين – كامبرين سري هرمز شناخته مي‌شود. از ابتداي رسوبگذاري پالئوزوئيك طي فرآيند Halokinesis، نمك‌ هرمز در بعضي از نقاط شروع به بالا آمدن كرده و با ايجاد حوضه‌هاي كوچك (mini-basins) در اطراف خودش باعث ضخامت متغير رسوبات پالئوزئيك شده است. در مراحل تكوين زاگرس، تاقديس‌هاي با ابعاد و طول موج مختلف تشكيل مي‌شوند كه يكي از دلايل اصلي آن ناشي از غير همسان بودن رسوبات در بخش‌هاي مختلف كمربند زاگرس است. وجود آنومالي‌هايي از گنبدهاي نمكي مدفون نقش بسزايي در اين ناهمساني دارند و براي نمونه به تاقديس‌هايي با شكل سيگموئيدال مي‌توان اشاره كرد.مواد و روش ها: جهت نشان دادن تاثيرنمك هرمز مدفون قبلي بر شكل و طول موج ظاهري تاقديس هاي مرتبط با نمك از مدل سازي توسط جعبه ماسه اي استفاده كرده ايم. در اين آزمايشات از محلول غليظ براي نقش نمك هرمز استفاده شده است. دستگاه جعبه ماسه، مكعبي با عرض 20 سانتي متر و طول 25 سانتي متر است (شكل 9). در ابتدا دو ستون از محلول غليظ نشاسته ذرت با قطر 3 سانتي متر در ميان ضخامت ماسه قرار داده شد تا نقش نمك هرمز مدفون شده قديمي را در ميان رسوبات بازي كند. جهت نشان دادن تاثير فاصله قرارگيري آنومالي ها از ديواره متحرك، سه آزمايش انجام گرفت. در نهايت جهت نشان دادن وضعيت تنش هاي وارده در اثر كوتاه شدگي از دواير استرين در سطح همتراز شده ماسه ها استفاده گرديد. مجموع ضخامت ماسه ها 3 سانتي متر مي باشد. در مرحله آخر با حركت صفحه متحرك با سرعت 1 ميلي متر در دقيقه، عمليات كوتاه شدگي تا 16 درصد انجام گرفت كه نماينده كوتاه شدگي در كمربند زاگرس مي باشد.نتايج و بحث: لايه هاي سست عميق و مياني نمك هرمز در توسعه تغيير شكل كمربند زاگرس نقش بسزايي داشته و به طور گسترده اي باعث تغيير طول موج چين ها و ايجاد گسل ها در زون فارس و هرمزگان شده اند. به عنوان مثال همگرايي رفلكتورهاي لرزه اي (چينه رشدي) در ناوديس بين تاقديس نورا و تاقديس فيروز آباد نشان دهنده فعاليت نمك هرمز طي فرآينده هالوكنيزز بوده است. نتايج آزمايشات جعبه ماسه تاثير وجود ستون محلول غليظ در ميان ضخامت ماسه را نشان داد. چين خوردگي و تراست خوردگي باعث ايجاد ساختارهاي سيگموئيدال گرديد.نتيجه گيري: تاقديس‌هاي سيگموئيدال در ناحيه فارس از كمربند چين‌خورده زاگرس مي‌توانند متاثر از حضور پيكره‌هاي نمك‌هرمز با ابعاد و ضخامت متفاوت به وجود بيايند. اين پيكره‌ها قبل از مرحله دگرشكلي زاگرس بالا آمده بودند و در اثر عملكرد دگرشكلي زاگرس در جائي كه ضخامت و ابعاد پيكره نمكي زياد بود تاقديس‌هاي عريضي شكل گرفته است و در مقابل، دماغه‌هاي دو طرف كم عرض و كشيده شدند.