ارزيابي مدل خطي تعميم يافته به داده‌هاي درصد جوانه‌زني و مقايسه آن با روش تبديل جذري

مقدمه: در تحقيقات بذر، داده‌هاي درصد جوانه‌زني حاصل از شمارش بوده و داراي توزيع دوجمله‌اي مي‌باشد و از اين رو، محققان بذر قبل از انجام تجزيه واريانس و مقايسه تيمارها، براي تثبيت واريانس و نرمال‌سازي داده‌ها از تبديل داده‌ها به ويژه تبديل جذري استفاده مي‌‌كنند. با وجود استفاده از تبديل داده‌ها، اين روش ايرادات اساسي در ساختار دارد كه نتايج آزمايش را خدشه‌دار مي‌كند. از اين رو معرفي و جايگزين كردن يك روش كه بدون استفاده از تبديل داده‌ها، فرضيات تحقيق را حفظ كند و نتايج قابل قبولي در اختيار محقق قرار دهد، حائز اهميت است. استفاده از مدل خطي تعميم‌يافته به عنوان يك روش جايگزين براي تجزيه و تحليل داده‌هاي جوانه‌زني با توزيع دو جمله‌اي مي‌باشد. در اين تحقيق، ابتدا مدل خطي تعميم‌يافته معرفي و سپس بر اساس داده‌هاي شبيه سازي و داده‌هاي جوانه‌زني، به بررسي كارايي آن پرداخته مي‌شود. مواد و روش‌ها: در اين پژوهش، ابتدا داده‌هاي شبيه‌سازي شده با روش مونت كارلو توليد شد. با كمك داده‌هاي شبيه‌سازي شده، سطح معني‌داري و توان آزمون براي روش مدل خطي تعميم‌يافته در حالت‌هاي مختلف محاسبه شد. سپس از داده‌هاي واقعي مربوط به 3 آزمايش شامل اثر اسيديته بر جوانه‌زني ارقام گندم، اثر تنش آبي و شوري بر جوانه‌زني بذرهاي شاه افسر و اثر دماي متناوب بر جوانه‌زني سه جمعيت اسطوخودوس استفاده گرديد و نتايج مدل خطي تعميم‌يافته و روش تبديل جذري با داده‌هاي سه آزمايش مورد مقايسه قرار گرفت.يافته‌ها: نتايج شبيه سازي نشان داد كه مدل خطي تعميم‌يافته كارايي بالايي در حفظ سطح معني‌داري از پيش تعيين‌شده و توان بالايي در تشخيص اختلافات معني‌دار جوانه‌زني بين تيمارها دارد. همچنين نتايج مقايسه مدل خطي تعميم‌يافته با روش تبديل جذري بيانگر اين مطلب بود كه مدل خطي تعميم‌يافته توان بالاتري در تشخيص اختلاف معني‌داري بين تيمارهاي مختلف به ويژه در تيمارهاي با بذرهاي نابرابر در پتري داشت و در تيمارهايي كه روش تبديل جذري عدم اختلاف معني‌دار بين تيمارها را نشان مي‌داد، روش خطي تعميم‌يافته اختلاف معني‌دار بين تيمارها را نشان داد. نتيجه‌گيري: به طور كلي، نتايج اين تحقيق نشان داد كه مدل خطي تعميم‌يافته مي‌تواند به عنوان يك مدل جايگزين با تبديل جذري در مطالعات مربوط به درصد جوانه‌زني بذرها كه داراي توزيع دوجمله‌اي مي‌باشند به كار گرفته شود، بدون اينكه مشكلات مربوط به روش تبديل جذري را داشته باشد. همچنين، اين مدل توانايي و دقت بالاتري نسبت به روش تبديل جذري در تشخيص اختلافات جوانه‌زني بين تيمارهاي مختلف  با بذرهاي ثابت و متفاوت دارد.