ارزيابي شاخص‌هاي جوانه‌زني گونه‌هاي مختلف فستوكا (Festuca spp) تحت تيمارهاي سرمادهي، اسمزي و هورموني

مقدمه: گونه‌هاي جنس فستوكا (Festuca spp.) جزء گراس‌هاي علوفه‌اي هستند كه اهميت زيادي از نظر تامين علوفه و حفاظت از خاك دارند. بذور اين گياهان داراي خواب دروني (فيزيولوژيكي) بوده و براحتي قادر به جوانه‌زدن نيستند و بايد تحت تيمارهاي مختلف قرار بگيرند تا بتوانند جوانه بزنند در طبيعت اين خواب با طي دوره سرماي زمستان شكسته مي‌شود. به منظور توليد در سطح گسترده و تسريع در فرآيند جوانه‌زني مي‌توان از روش‌هاي مختلف شكست خواب استفاده كرد.+ مواد و روش‌ها:. در اين تحقيق سه گونه از جنس فستوكا (Festuca arundinacea، F. ovina، و F. rubra)، تحت تيمارهاي مختلف پيش‌سرمادهي (4 درجه به‌مدت 14 روز)، پيش‌تيمار با نيترات‌پتاسيم 1.5% و اسيدجيبرليك 150 و 200 ميلي‌گرم برليتر قرار گرفتند. و پس از طي 14 روز آزمون جوانه‌زني، شاخص‌هاي مختلف جوانه‌زني شامل: درصد و سرعت جوانه‌زني، متوسط زمان جوانه‌زني، شاخص بنيه بذر، طول ريشه‌چه، ساقه‌چه، گياهچه و نسبت طول ريشه‌چه به ساقه‌چه محاسبه شدند.يافته‌ها: نتايج تجزيه واريانس اختلاف معني‌داري را بين گونه‌ها (به استثناي صفت درصد جوانه‌زني و طول ريشه‌چه) و تيمارها (براي تمام صفات) نشان داد. برهمكنش گونه با تيمار نيز براي تمام صفات به استثناي صفات طول ريشه‌چه و گياهچه، معني‌دار بود. در بين سه گونه، درصد جوانه‌زني از 26.67 تا 30.67 درصد و مقدار سرعت جوانه‌زني از 1.92 تا 3.31  تعداد/ روز متغيير بود. متوسط زمان لازم براي جوانه‌زني از 3.75 تا 4.36 روز و ميزان شاخص بنيه بذر از 26.74 تا 43.02 متغيير بودند. طول ريشه‌چه بين 37.22 تا 45 ميلي‌متر و طول ساقه‌چه بين 37.34 تا 81.33 ميلي‌متر بود. بر اساس تجزيه به مولفه‌هاي اصلي، صفات درصد و سرعت جوانه‌زني، شاخص بنيه بذر و طول ريشه‌چه وگياهچه مهمترين عوامل در ايجاد تنوع در گونه‌هاي فستوكا معرفي شدند. در تعيين روابط همبستگي بين صفات، همبستگي بالاي 70% بين درصد جوانه‌زني با سرعت جوانه‌زني و شاخص بنيه‌بذرمشاهده شد. نتيجه‌گيري: در بين سه گونه، گونه Festucs rubra با داشتن بيشترين درصد و سرعت جوانه‌زني، بنيه بذر، طول ريشه‌چه و كمترين زمان لازم براي جوانه‌زني نسبت به دو گونه ديگر برتري داشت. و در بين تيمارهاي اعمال شده، تيمارنيترات پتاسيم 1.5 درصد به همراه سرمادهي (4 درجه به‌مدت 14 روز)، تاثير مثبت بر درصد و سرعت جوانه‌زني، طول ريشه‌چه و تيمار اسيدجيبرليك 150 ميلي‌گرم برليتر تاثير مثبت بر طول ساقه‌چه و گياهچه داشتند. وجود درصد و سرعت جوانه‌زني بالا در بين گونه‌ها دلالت بر داشتن بنيه بالاي بذور بود.