تعديل ميزان پرولين برگ و ريشه گل محمدي در پاسخ به هورمون اسيد سالسيليك و اسيد جاسمونيك تحت تنش خشكي

سابقه وهدف: بهبود تحمل به شرايط نامساعد محيطي توسط تنظيم‌كننده‌هاي رشد گياهي در گياهان گوناگون به اثبات رسيده است. با اين وجود اثرات متقابل ميان هورمون‌هاي اسيد‌ ساليسليك و اسيد جاسمونيك در شرايط تنش خشكي مورد بررسي قرار نگرفته است. بنابراين در اين پژوهش تغيير ميزان رشد اندام‌هاي هوايي و زير‌زميني، همچنين ميزان پرولين اندام‌هاي هوايي و ريشه گياهان دو ساله گل محمدي به اسيد جاسمونيك و اسيد سالسيليك خارجي در شرايط متفاوت تنش خشكي در سه زمان متفاوت از شروع تنش مورد بررسي قرار گرفت.مواد و روش‌ها: گياهان همگروهي مستقر شده در گلدان هاي پلاستيكي به مدت 11 روز در شرايط ثابت رطويت 100%، 50% و 25% ±5 ظرفيت مزرعه قرار گرفتند. محلول‌پاشي برگي با تنظيم كننده رشد اسيدجاسمونيك (50 ميكرومولار)‌ و تركيب هورمون اسيدجاسمونيك (50 ميكرومولار)‌ و اسيدساليسيليك (1.5 ميلي‌مولار)‌ انجام شد. اولين محلول پاشي 5 روز پيش از اولين روز آزمايش و دو مرتبه پس از شروع آزمايش به فاصله هفت روز انجام شد. نمونه‌برداري در روز 1، 4 و 11 انجام و پاسخ‌هاي مورفوفيزيولوژيك (ارتفاع ساقه، وزن‌تر ريشه، وزن خشك ريشه، نشت يوني) و بيوشيميايي(پرولين برگ و پرولين ريشه) اندازه گيري شد. آزمايش در قالب فاكتوريل و به صورت بلوك كاملا تصادفي انجام شد.يافته‌ها: بدون توجه به تيمار هورموني، صفات اندازه‌گيري شده مانند ارتفاع ساقه، وزن‌تر و خشك ريشه در مقايسه با شاهد كاهش يافت و صفات ديگر مانند پرولين برگ و ريشه، نشت يوني، نسبت به شاهد در شرايط تنش خشكي 50 و 25% ظرفيت مزرعه افزايش يافت. ميزان افزايش به 4 برابر در گياهان محلول پاشي شده با اسيدجاسمونيك در مقايسه با شاهدِ محلول پاشي شده با آب مقطر پس از 4 روز در تنش 25% رسيده است. اين افزايش ميزان پرولين در شاخساره و ريشه مشابه بوده است. به هر حال در گياهاني كه در شرايط رطوبت نرمال 100% ظرفيت مزرعه بودند در اثر محلول پاشي اسيدجاسمونيك اين سطح از اين تغييرات را نشان ندادند. نتايج بيانگر اين است كه تركيب اسيدساليسيليك و اسيدجاسمونيك ميزان نشت يوني برگ و ميزان پرولين ريشه و شاخساره را به نصف ميزان توليد شده در گياهان محلول پاشي شده با آب مقطر در تنش 25% كاهش مي‌دهد و اين ميزان پرولين بسيار نزديك به ميزاني است كه در گياهان قرار گرفته در رطوبت 100% قابل مشاهده است. نتايج نشان داد كه كاهش وزن تر و خشك ريشه كه در تنش 25% به صورت تنها يا به همراه تيمار اسيد جاسمونيك مشهود بود به وسيله كاربرد اسيد سالسيليك قابل برگشت مي‌باشد و اين موضوع در بهبود ارتفاع ساقه گل محمدي نيز نمايان بود.نتيجه‌گيري: اثر تعديل‌كنندگي تنش خشكي به وسيله خنثي نمودن اثر اسيد جاسمونيك توسط اسيد ساليسيليك در ميزان نشت يوني سلول و افزايش وزن تر و خشك ريشه مشاهده شد. كاهش توليد پرولين برگ و ريشه همچنين تعديل نشت يوني در برگ گل محمدي تحت تنش خشكي در گياهان محلول پاشي شده با تركيب اسيدجاسمونيك همراه اسيدساليسيليك در مقايسه با اسيد جاسمونيك تنها، بيانگر اثر تنظيم‌كنندگي منفي اسيد‌سالسيليك بر روي اسيد‌جاسمونيك در تعديل ميزان پرولين برگ و شاخساره به عنوان يك شاخص فيزيولوژيك تحمل به خشكي مي‌باشد.