تاثير باكتري ‌هاي باسيلوس سابتيليس و باسيلوس ولزنسيس بر تحمل به تنش شوري گل جعفري رقم نارنجي (Tagetes erecta L.)

سابقه و هدف: گل جعفري (Tagetes erecta) يك گل فصلي با اهميت متعلق به تيره آفتابگردان (Asteraceae) است. تنش‌هاي محيطي به ويژه تنش شوري در خاك‌هاي زراعي در حال افزايش است. بنابراين يافتن راهكار مناسب جهت كاهش اثرهاي شوري خاك و امكان كشت در اين نوع خاك‌ها ضروري به نظر مي‌رسد. در اين بين باكتري‌هاي محرك رشد به عنوان عاملي براي مقابله با اين تنش‌ها، يكي از گزينه‌هاي مهم هستند. اين پژوهش با هدف تاثير باكتري‌هاي محرك رشد به عنوان كود زيستي در ايجاد تحمل گياه جعفري در برابر تنش شوري صورت گرفت.مواد و روش‌ها: به منظور بررسي تاثير كاربرد باكتري‌هاي محرك رشد بر كاهش اثرهاي تنش شوري در گياه جعفري نارنجي، پژوهشي در گلخانه دانشكده كشاورزي دانشگاه زنجان در سال 1401 صورت گرفت. اين پژوهش به صورت آزمايش فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي با تيمارهاي، سه سطح تنش شوري (0، 4 و 8 دسي زيمنس بر متر) و سه سطح استفاده از باكتري باسيلوس (شاهد، Bacillus subtilis، Bacillus velezensis) در سه تكرار صورت گرفت كه در مجموع 27 واحد آزمايشي را تشكيل داد. صفات ريخت-شناسي و فيزيولوژيك اندازه‌گيري شده پس از اعمال تنش شامل: ارتفاع گياه، قطر گل، تعداد گل، وزن تر و خشك اندام هوايي، وزن تر و خشك ريشه، كلروفيل، ميزان آنتي‌اكسيدان، درصد نشت يوني برگ، فعاليت آنزيم پراكسيداز، پرولين، درصد سديم، پتاسيم و نسبت سديم به پتاسيم محاسبه شد.يافته‌ها: نتايج اين پژوهش نشان داد كه اثر تنش شوري و همچنين اثر باكتري بر تمامي صفات معني‌دار بود. اثر متقابل شوري در باكتري در برخي صفات نظير وزن تر و خشك ريشه، قطر و تعداد گل، درصد نشت يوني برگ، كلروفيل كل، فعاليت آنزيم پراكسيداز، پرولين، درصد سديم و پتاسيم و نسبت سديم به پتاسيم معني‌دار شد. براساس نتايج مقايسه ميانگين‌ها در اثر تنش شوري صفات ارتفاع گياه، وزن تر و خشك اندام هوايي و ريشه، قطر و تعداد گل، كلروفيل، درصد پتاسيم به طور معني‌داري كاهش يافت و در مقابل درصد نشت يوني، ميزان فعاليت آنزيم پراكسيداز، پرولين، آنتوسيانين و آنتي‌كسيدان، سديم و نسبت سديم به پتاسيم افزايش يافت. همچنين كاربرد باكتري موجب تعديل اثرات سوء تنش شوري گرديد و با افزايش مقدار پرولين، آنتوسيانين، آنتي‌اكسيدان و افزايش ميزان پتاسيم منجر به بهبود شرايط رشدي در تنش شوري 8 و 4 دسي زيمنس بر متر گرديد. نتيجه‌گيري: نتايج اين پژوهش نشان داد كه شوري موجب القاي اثرات منفي بر خصوصيات مورفولوژيك، فيزيولوژيك و بيوشيميايي گل جعفري نارنجي شد. باكتري‌هاي محرك رشد به وسيله سازوكارهاي مستقيم و غيرمستقيم باعث كاهش اثرات منفي تنش شوري شدند. در بين باكتري‌هايي كه مورد استفاده قرار گرفت باكتري باسيلوس سوبتيليس نسبت به باكتري باسيلوس ولزنسيس واكنش بهتري در گل جعفري زينتي نشان داد و اثر تنش شوري را كاهش داد. به عبارتي در سطوح بالاي تنش شوري مي‌توان با كاربرد باكتري‌هاي محرك رشد از خسارت ناشي از تنش شوري جلوگيري كرد.