چالش‌ هاي صادرات برنج مناطق شمالي ايران به روسيه طي سالهاي1300-1304ش

برنج يكي از اقلام اساسي صادرات ايران به روسيه در عصر قاجار بوده است. اين موضوع مهم از منظر ارزش مالي، حجم و از سوي ديگر، كمك قابل ملاحظه به موازنه تجاري ايران با روسيه، قابل ذكر مي باشد. در اين ميان، صادرات اين محصول كه عمدتا از مازندران و گيلان، به عنوان كانون هاي مهم و پُرسابقه توليد، صورت مي پذيرفت، در سالهاي 1300 تا 1304ش ، با چالشهاي جدي مواجه گرديد. لذا اين مقاله درصدد پاسخ به اين پرسش است كه صادرات برنج ايران به روسيه در سالهاي پاياني دوره قاجاريه، با چه مسائل و چالش هايي رو به رو گرديد؟ نويسندگان اين مقاله با روش توصيفي-تحليلي و با تكيه بر اسناد آرشيوي كمياب و نويافته، در پاسخ به سئوال مزبور، دريافته اند كه، منع صادرات برنج از سوي دولت مركزي ايران در مقاطع زماني مختلف و متفاوت، وقوع قحطي در روسيه و در نتيجه نياز به مواد غذايي بيشتر، وجود معضل قاچاق و حمل و نقل غيرقانوني برنج، مشكلات حمل و نقل مانند فقدان تجهيزات مدرن و زيرساخت هاي ارتباطي مناسب، كمبود محصول و افزايش شديد قيمت در بازار داخلي، مشي انحصارطلبانه و اقتصاد دستوري حكومت شوروي، و در نهايت هم، تضاد منافع تجار و دلالان بازار برنج با مصالح توده مردم ايران، به عنوان مهمترين چالش هاي صادرات برنج به روسيه در مقطع مورد نظر ظاهر گرديد.