پيامدهاي بحران اقتصاد جهاني 1929 بر توليد و صادرات قالي ايران: 1308 تا 1320

بحران اقتصادي 1929 يكي از مهمترين بحران هاي اقتصادي سده بيستم بود كه در آمريكا آغاز شد و بي درنگ به ساير كشورهاي ديگر سرايت كرد. در نتيجۀ اين بحران تحولات گسترده اي در برنامه ريزي اقتصادي و اجتماعي بيشتر كشورهاي جهان پديد آمد. اين بحران در ايران نيز تأثيرات دامنه داري در برنامه ريزي اقتصادي و زندگي مردم داشت. اين جستار با بررسي اسناد آرشيوي و داده هاي مكتوب بازرگاني به روش توصيفي- تحليلي به دنبال پاسخ به اين پرسش است كه پيامدهاي بحران اقتصادي 1929 بر صنعت قالي بافي ايران، به عنوان مهمترين كالاي صادراتي غير نفتي كشور، چه بود؟ فرضيۀ اين جستار آن است كه بحران اقتصاد جهاني يك متغير اصلي در جهت دهي به برنامه ريزي هاي اقتصادي ايران از جمله برپايي شركت سهامي قالي بود. يافته هاي پژوهش نشانگر آن است كه صادرات قالي ايران تحت تأثير بحران اقتصادي آمريكا و رقابت هاي بازرگاني بسيار كاهش يافت. اگر چه دولت كوشيد تا با انحصار بازرگاني خارجي و تشكيل شركت سهامي قالي بر موانع ساختاري بازرگاني خارجي غلبه  پيدا كند، اما به رغم رشد صادرات قالي در سال 1310 و 1311، توليد و صادرات قالي هيچ گاه به موقعيت پيش از بحران اقتصاد جهاني نرسيد. تشكيل شركت سهامي قالي نتوانست موقعيت آن را ببهبود بخشد. در نتيجه اين موضوع باعث ركود اقتصادي و بيكاري گسترده در بخش هايي از ايران شد كه به شدت وابسته به توليد و صادرات قالي شده بودند.