برنامه‌ريزي تأمين نياز آبي درختچه‌هاي مرتعي تحت سامانه‌هاي مختلف آبياري با استفاده از شاخص تنش آبي گياه

شاخص تنش آب گياه بر اساس تفاوت دماي تاج و هوا، شاخصي مناسب براي پايش وضعيت آب اراضي كشاورزي مي‌باشد. اما به‌ندرت براي ارزيابي وضعيت آب بوم‌سازگان جنگلي استفاده مي‌شود. هدف از اين تحقيق امكان استفاده از شاخص تنش آب گياه (CWSI) براي برنامه‌ريزي آبياري چهار گونه درخت مرتعي كهور، كنوكارپوس، برهان و كنار تحت چهار روش آبياري سطحي، حباب‌ساز (بابلر)، كوزه‌اي و سامانه واترباكس بود. اين تحقيق در سال 1400 در مزرعه آزمايشي دانشكده مهندسي آب و محيط‌زيست دانشگاه شهيد چمران اهواز انجام شد و به مدت نه ماه به طول انجاميد. شاخص CWSI با اندازه‌گيري دماي تاج با استفاده از دماسنج مادون‌قرمز و هم‌چنين مقادير كمبود فشار بخار براي تيمارهاي مختلف آبياري به‌دست آمد. نتايج نشان داد كه تحت شرايط آبياري مناسب، تفاوت دماي تاج‌-هوا و نرخ تعرق سطح تاج هر دو توسط تابش خالص دريافت شده در سطح تاج كنترل مي‌شدند. بيش‌ترين و كم‌ترين مقادير CWSI محاسبه‌شده به‌ترتيب مربوط به آبياري واترباكس و كوزه‌اي با مقادير 1.01 و 0.81 بود كه مربوط به گونه‌هاي كنار و كنوكارپوس بود. تجزيه آماري نشان داد كه اثر روش آبياري بر روي مقادير شاخص تنش آبي گياه در فصول بهار و پاييز در سطح پنج درصد معني‌دار بود و با كاهش 87 و 59 درصدي آب مصرفي در سامانه آبياري واترباكس و كوزه‌اي، ميانگين مقادير شاخص تنش آب گياه افزايش يافت. ولي در فصل تابستان اختلاف معني‌داري بين روش‌هاي آبياري مشاهده نشد. هم‌چنين اثر نوع درخت بر شاخص CWSI در طول دوره در سطح يك درصد معني‌دار بود. در‌نهايت روابط رگرسيوني بر اساس اختلاف دماي پوشش گياهي و هوا و نيز مقادير متوسط CWSI براي تعيين زمان آبياري ارائه شد كه مي‌توان براي ارزيابي تنش آب درختچه‌هاي مرتعي استفاده كرد.