ارزيابي توسعه‌‌ يافتگي توده‌‌هاي كارستي ديمه و پيرغار براساس تحليل هيدروگراف چشمه

در اين پژوهش، تحليل كمّي از رفتار هيدروژئولوژيكي چشمه‌هاي كارستي ديمه و پيرغار در استان چهارمحال و بختياري واقع در زون‌‌هاي زاگرس مرتفع و سنندج سيرجان با استفاده از داده‌‌هاي روزانة دبي و بارش در طول دورة آماري مشترك 1379 تا 1398 مورد ارزيابي قرار گرفته است. تحليل سري زماني بلندمدت چشمة ديمه و پيرغار نشان داد كه زمان پاسخ دبي نسبت به بارش به ترتيب حدود 3 و 2 ماه است و احتمالاً نشان‌‌دهندة‌‌ توسعة بيشتر تودة كارستي مرتبط با چشمة پيرغار در مقايسه با ديمه است. برآورد ضرايب فروكش جريان سريع (αf)، جريان انتقالي (αi) و جريان پايه (αb) چشمه‌‌ها براساس تحليل 18 منحني فروكش برابر با αf = 0.004 day-1، αi = 0.016 day-1 و αb = 0.042 day-1 براي چشمة ديمه و αf = 0.007 day-1، αi = 0.038 day-1 و αb = 0.125 day-1 براي چشمة پيرغار نشان داد كه درجة‌‌ توسعه‌‌يافتگي چشمة پيرغار 7 و چشمة ديمه برابر با 5/5 (از 10) است؛ برآورد حجم ذخيرة ديناميك چشمه‌‌ها به روش مانجين (1975) نيز نشان داد كه به‌طور متوسط در طول دورة مورد بررسي، به ترتيب حدود 27 و 55 درصد از كل حجم ذخيرة ديناميك آبخوان چشمة پيرغار و ديمه (معادل 8/1 و 47/75 ميليون مترمكعب در سال) مربوط به جريان پايه است. بالابودن ميزان جريان انتقالي چشمة پيرغار، تغذية نقطه‌‌اي و سيستم مجرايي كارست منطقه را نشان مي‌‌دهد. همچنين طبقه‌‌بندي آبخوان‌‌هاي كارستي مرتبط با چشمه‌‌ها به روش مانجين (1975) نشان داد كه چشمة پيرغار داراي سيستم آبخوان كارستي پيچيده و توسعه‌يافتگي بالاتري نسبت‌به چشمة ديمه است. نتايج اين پژوهش كه صرفاً براساس تحليل هيدروگراف خروجي چشمه‌‌هاي كارستي انجام شده است، مي‌‌تواند اطلاعات كمّي مهمي را از ذخاير ديناميك، درجة توسعه‌‌يافتگي، زمان مرگ چشمه و نوع رژيم جريان آبخوان‌‌هاي كارستي در شرايط فقدان/كمبود داده‌‌هاي هيدروژئولوژيكي، اكتشافي و رديابي، ارائه كند.