تُورَه؛ نمايش عاميانه‌ي خراسان شمالي، چيستي و افول آن (بر پايه‌ي فهم چهارگانه‌ي توليدكننده، مخاطب، متن و بافت و تحليل لايه‌اي علت‌ها)

توره به‌عنوان يكي از جلوه‌هاي فرهنگ عامه‌ي اقوام خراسان شمالي بوده كه امروزه به دست فراموشي سپرده شده است. اين جلوه‌ي فرهنگي در اصل در شمار آيين‌هاي نمايشي عاميانه‌ي طنز و انتقادي مردمان آن خطه بوده است. پژوهش حاضر كيفي بوده و با هدف توصيف توره و فهم علل افول آن بر پارادايم تفسيرگرايي استوار است كه از توصيف براي فهم توره و از روش تحليل لايه‌اي علت‌ها براي كشف علل از رونق افتادن آن در طي ساليان اخير بهره برده است. نتايج پژوهش در فهم توره بر پايه‌ي فهم چهارگانه‌ي توليدكننده، مخاطب، متن و بافت نشان مي‌دهد كه توره نوعي كمدي آداب و منش‌ها است كه در بافت طبقه‌ي اجتماعي - اقتصادي پايين جامعه توليد مي‌شده و مخاطباني در همان طبقه داشته است. توره‌بازارن به‌دليل داشتن ويژگي‌هايي نظير انتقاد از حاكمان، شادسازي و سرگرمي‌سازي، بديهه‌سرايي، انتقال ميراث ادبي، نوازندگي و خوانندگي بيشتر به گوسان‌ها نزديك‌اند تا كولي‌ها و نيرنگ‌بازها. متن توره، متني سيال، وابسته به مكان و زمان است كه در طي ساليان در هر چهار حوزه شاهد تغييراتي بوده است. همچنين نتايج پژوهش در فهم علل افول توره، تجملاتي شدن مراسم و تنوع در شيوه‌هاي برگزاري مراسم (سطح ليتاني)، تغيير زمينه‌هاي اجراي توره و تغيير منش عادتي و تغيير ذائقه فراغت (سطح نظام‌هاي اجتماعي)، تمايل به ايجاد تمايز طبقاتي مخاطبان با اجراكنندگان توره و نفوذ فرهنگ عامه‌پسند (سطح گفتمان‌ها)، جهاني‌شدن با تأكيد بر افول فراروايت‌هاي سنتي يا هر آنچه مدرن است از سنت به دور است (سطح اسطوره‌ها و استعاره‌ها) را خاطرنشان مي‌سازد.