مطالعه‌ي تطبيقي داستان شازده كوچولو اثر دوسنت اگزوپري و فيلم انيميشنِ شازده كوچولو به كارگرداني مارك آزبرن

داستانِ بلند شازده‌كوچولو نوشته‌ي آنتوان دو سنت‌اگزوپري اثري در ستايش درك مشترك است؛ يادآوري اين امر كه هيچ‌كس كامل نيست و براي دستيابي به صلح و دوستي، بايد كه يكديگر را بفهميم. مطرح‌شدن اين ايده در دوران پر از آشوب جنگ دوم جهاني عجيب نيست؛ همچنان‌كه هنوز هم موضوعي نو به‌حساب مي‌آيد. اما شازده‌كوچولو، باوجود ارزش‌هاي شاعرانه و مفاهيم بلند انساني آن، ازنظر پيرنگ، به‌ويژه براي اقتباس دراماتيك به اصلاحاتي نيازمند است. در اين مقاله، با مطالعه‌ي تطبيقي اقتباسي سينمايي از آن به مارك آزبرن، با تأكيد بر نظريه‌ي روايت و نيز آراي ليندا هاچن و دبورا كارتمل درزمينه‌ي اقتباس، ظرفيت‌هاي دراماتيك داستان بررسي شده است. يافته‌هاي پژوهش نشان داد، فيلم انيميشن مذكور كوشيده اقتباسي امروزي از اثر ارائه دهد و با طرح مسائل كودك امروزي در مواجهه با زندگي شخصي و اجتماعي، داستان دو سنت‌اگزوپري را از سطح داستاني نمادين فراتر ببرد. در اين فيلم هر سه سطح موردنظر دبورا كارتمل قابل ملاحظه است. نخست آنكه از رسانه‌ي روايي رمان به رسانه‌ي ديداري فيلم «انتقال» صورت گرفته و از ابزار بياني رسانه‌ي مقصد براي عينيت بخشيدن به آن بهره گرفته است. اين امر ملاحظات مربوط به اقتباس از گونه‌ي روايي به گونه‌ي ديداري را، آن‌چنان‌كه مد نظر ليندا هاچن بوده، تأمين كرده است. دوم آنكه، اين انتقال همراه با «تفسير» بوده است، زيرا در آن متناسب با مخاطب و زمانه، تفسيري جديد از داستان ارائه شده و نقش نهاد مدرسه در جوامع سرمايه‌داري در كشتن خلاقيت كودكان و تبديل كردنِ آن‌ها به «آدم‌بزرگ» نقد شده است. فيلم‌ساز به اين اكتفا نكرده كه اقتباسي از شازده‌كوچولو ارائه دهد و مقايسه را به فرايند بينامتني روايت واگذار كند. بلكه فيلم، با روايت موازي سرگذشتِ شازده‌كوچولو و داستان دختربچه‌ي امروزي، امكان «قياس» را بين آن‌ها فراهم ساخته است. به‌اين‌ترتيب، مي‌توان اقتباس سينمايي موردنظر را موفق ارزيابي كرد.