پويايي‌هاي كل‎‌‌هاي پولي، نرخ ارز و ارتباط آن با تورم در كوتاه‌مدت و بلندمدت

روايت غالب براي توضيح نوسانات و ماندگاري درصد تورم طي دهه اخير بر رشد بالاي نقدينگي و محدود نشدن ترازنامه بانك‎هاي خصوصي تاكيد كرده است. به‌رغم كاهش درصد رشد نقدينگي طي دو سال گذشته، درصد تورم كاهش قابل‌‌توجهي نداشته است. از اين‌رو، پرسش‏هايي دربارۀ ميزان اثربخشي سياست كنترل مقداري و اين‎كه آيا نقدينگي علت اصلي افزايش تورم و ماندگاري آن در سطوح بالا بوده، مطرح شده است. اين پژوهش هم‌‌‏آميزي سه عامل نوسانات نرخ ارز ناشي از تكانه‌‏هاي بخش خارجي، اُفت تقاضاي دارايي براي ريال، و فقدان لنگر موثر اسمي براي كنترل انتظارات تورمي را روايتي جامع‌تر از تفاسير ساده پولي براي توضيح موج‌هاي تورمي مشاهده‌‏شده و استمرار تورم در سطوح بالا مي‌داند. در اين پژوهش از رويكرد بردارهاي خودهم‎‌برگشتي ساختاري براي تحليل و تبيين روابط كوتاه‌مدت و همزمان ميان كل‌‏هاي پولي، نرخ ارز، درصد تورم و تقاضاي كل استفاده شده است. نتايجِ به‎‌‌دست‌آمده نشان از تاثير بالاي رشد نرخ ارز و استمرار انتظارات تورمي و تاثير اندك نرخ رشد كل‌‏هاي پولي بر پويايي‌هاي كوتاه‌مدت تورم در دورۀ زماني 1369 تا نيمه اول 1402 دارد. نتايج به‎‌‌دست‌آمده از الگوي تصحيح خطاي برداري نيز تاييدي بر نتايج الگوي اول است. با وجود اين، در الگوي تصحيح خطاي برداري، افزايش سهم كل‌‏هاي پولي از نوسانات شاخص قيمت مصرف‌كننده در بلندمدت مشاهده مي‌شود. بنابراين، زماني كه پويايي‌هاي بلندمدت ميان تورم، كل‌‏هاي پولي، و نرخ ارز مطرح باشد، نقش كل‌‏هاي پولي پررنگ مي‌شود.