ارزيابي مقاومت نسبت به بيماري زنگ برگ گندم در نمونه هاي ژنتيكي منتخب گندم نان بانك ژن گياهي ملي ايران

بيماري زنگ برگ گندم در سال ‌هاي اخير به دليل شرايط تغيير اقليم در سراسر جهان گسترش بيشتري پيدا‌ كرده‌است. اين بيماري در مناطق گرم و مرطوب شمال و جنوب كشور گسترش داشته و در ارقام حساس ايجاد خسارت مي‌كند. منابع ژنتيكي هر كشور ذخاير غني از ژن‌هاي تاثيرگذار در مقاومت به تنش­هاي زيستي و غيرزيستي مي باشند.  در اين تحقيق صد نمونه ژنتيكي گندم نان ايران كه در آزمايش‌هاي قبلي درجات خوبي از مقاومت به بيماري زنگ سياه نشان داده‌اند، همراه با ده رقم كه در مناطق مختلف ايران به صورت متداول كشت مي‌گردند و دو رقم حساس بولاني و موروكو جهت بررسي‌هاي گلخانه‌اي و مزرعه‌اي انتخاب شدند. آزمايش‌هاي گلخانه‌اي با استفاده از جدايه خالص شده از منطقه شمال كشور در طرح كامل تصادفي انجام گرديد و آزمايش‌هاي مزرعه‌اي در مزرعه عراقي محله در استان گلستان در آزمايش آگمنت انجام‌گرفت. ارقام حساس بولاني و موروكو در مزرعه آلودگي بالاتر از 90% و در گلخانه آلودگي 4 را نشان دادند كه بيانگر ايجاد آلودگي در بالاترين سطح در محيط‌هاي آزمايش مي‌باشد. در اين بررسي 24.7% از نمونه‌هاي ژنتيكي و ارقام درگلخانه و مزرعه مقاومت نشان دادند. مقدار 38.1% از نمونه‌هاي ژنتيكي و ارقام در گلخانه حساسيت و در مزرعه مقاومت نشان دادند. مقدار 2.9% از نمونه‌هاي ژنتيكي و ارقام در گلخانه مقاومت و در مزرعه حساسيت نشان‌دادند. مقدار 34.3% از نمونه‌هاي ژنتيكي و ارقام در گلخانه و مزرعه حساسيت نشان‌دادند. نمونه‌هاي ژنتيكي كه در مزرعه و گلخانه مقاومت نشان‌دادند و نمونه‌هاي ژنتيكي كه در گلخانه حساسيت و در مزرعه مقاومت نشان‌دادند براي بررسي‌هاي تكميلي جهت اصلاح و ايجاد ارقام مقاوم جديد انتخاب گرديدند.