امكان‌سنجي اثبات جنبۀ عمومي جنايت با قسامه

قسامه يكي از ادلۀ اثبات كيفري است كه مختص جنايات مي‌باشد. در خصوص امكان مجازات مرتكب از باب جنبۀ عمومي جرم، در فرض اثبات اصل جنايت عمدي با قسامه، ميان حقوقدانان اختلاف‌نظر وجود دارد. برخي با قبول اين امكان، تفاوتي ميان قسامه و ساير ادله قائل نشده‌اند؛ در حالي كه برخي ديگر مجازات مرتكب را خلاف اصل برائت و تفسير به نفع متهم دانسته‌اند. اين اختلاف‌ ديدگاه‌ها منجر به صدور رأي وحدت رويه مبني بر عدم امكان اثبات جنبۀ عمومي جرم در فرض موضوع شده است. پژوهش حاضر با روش توصيفي-تحليلي و نقد ديدگاه‌هاي موجود، بيان مي‌دارد كه قانون‌گذار در موارد احراز مسئوليت كيفري مجرم، بدون تفاوت قائل شدن بين قسامه و ساير ادله، پيامدهاي قانوني را بر رفتار عمدي وي مترتب مي‌داند. از جملۀ اين پيامدها، مجازات تعزيري مقرر از باب حيثيت عمومي جنايات بر نفس در موارد عدم امكان قصاص است كه در مواد 612 و 614 قانون مجازات اسلامي ذكر شده‌اند. اطلاق اين مواد نيز مؤيد عدم تفاوت بين ادله است. بنابراين، امكان اثبات جنبۀ عمومي جنايت، صرف‌نظر از نوع ادلۀ اثباتي، وجود دارد و اين امر مبتني بر دليل قسامه نيست، بلكه بر مبناي مصلحت‌سنجي قانون‌گذار در وضع حيثيت عمومي جرم در جنايات عمدي و مترتب ساختن آثار تبعي و پيامدهاي مربوط به مرتكبين اين جرايم است.