مطالعۀ تطبيقي تحولات فضاي عمومي در سازمان فضايي شهربندرهاي هرمزگان تحت‌تأثير تغيير پارادايم اقتصادي و فرهنگي (مورد مطالعه: لافت، كنگ، هرمز)

فضاي عمومي هر شهر از مظاهر اصلي بروز هويت، تاريخ اجتماعي و رويكرد مردمان آن شهر است كه به نسبت شكل و نوع امكانات طبيعي و جغرافيايي، اقتصاد و سنن فرهنگي، مختصات ويژه و متمايزي خواهنديافت. شهربندرهاي استان هرمزگان كه از ديرباز مراكز منطقه‌اي شاخص صيادي، تجارت و بازرگاني بوده‌اند، به سياق بسياري از شهرهاي درحال ‌توسعۀ كشور، با چالش‌هايي در زمينۀ توسعۀ پايدار شهري از جمله فرسودگي بافت تاريخي، رشد سريع جمعيت، دسترسي محدود به منابع و تخريب محيط‌زيست مواجه‌اند. دراين شرايط، فضاهاي عمومي به‌مثابۀ نقاط عطف ساختار فضايي شهر، به محملي براي بروز اين تعارضات، تغييرات و چالش‌ها بدل شده تا جايي كه بعضاً در اثر تغيير گفتمان اقتصادي و فرهنگي توسعه‌محور، فضاهاي جديدي در ذيل اين نقش شكل گرفته، فضاهايي تقويت يا تضعيف شده‌اند. هدف اين پژوهش، بررسي انتقادي و ارزيابي وضعيت موجود فضاهاي عمومي و نقش آنها در توسعه پايدار بوده است. به نحوي كه با فهم ريشه‌ها و نيروهاي مؤثر در شكل‌گيري اينگونه فضاها از ديرباز تا كنون در سازمان فضايي شهربندرهاي موردمطالعه، بتوان به روند توسعه و اصلاح آنها همت گمارد. اين پژوهش در ذيل روش‌هاي تحقيق كيفي از طريق جمع‌آوري داده‌ها به‌واسطۀ مشاهدات ميداني، مطالعات اسنادي و كتابخانه‌‌اي و با استفاده از توصيف پديده به روش تحليلي انجام شده است. با بررسي تطبيقي سه نمونۀ موردبررسي، الگوي مشابهي در تغيير مكان فضاهاي عمومي در سازمان فضايي شهر ديده مي‌شود. بارزترين علت اين تغيير را مي‌توان در ايجاد جاذبه‌هاي اقتصادي تحت‌تأثير رونق گردشگري يافت. درحالي‌كه در گذشته صيادي و كشتي‌راني مؤلفۀ اصلي ساخت اقتصاد شهرهاي درياپايه وشكل‌گيري ساختار شهرها بوده است؛ امروزه با رونق اقتصاد گردشگري، تغيير سبك زندگي و جلب سرمايه، تغيير از سطح برنامه و گردش مالي به سازمان فضايي شهرها نيز رسيده‌است. تداوم اين موضوع علاوه‌بر تغيير در ساختار اقتصادي منطقه موجب حاكميت گفتمان توسعه شده و سنت‌هاي مردم بومي، منظر شهر و نقاط عطف آن را نيز با تغييرات اساسي روبه‌رو كرده است.