شناسايي عوامل كليدي تاثيرگذار در آينده مناسبات هيدروپليتيك حوضه آبريز كورا- ارس

حوضه آبريز كورا- ارس از حوضه هاي آبريز مشترك مهم در بين پنج كشور ايران، ارمنستان، تركيه، آذربايجان و گرجستان كه از حساسيت و موقعيت ژئوپليتيك،استزاتژيكي خاصي برخوردار است.آب جاري ارس ناشي از سرچشمه‌هاي تركيه از مسير تركيه به ارمنستان، تركيه -آذربايجان، ايران -آذربايجان، ايران -ارمنستان و بار ديگر ايران - آذربايجان را سيراب كرده و از مرز‌هاي آن‌ها مي‌گذرد و به رودخانه كورا پيوسته به درياي خزر مي‌ريزد. و سوال اصلي تحقيق اين است عوامل كليدي تاثير گذار در آينده مناسبات هيدروپليتيك حوضه آبريز كورا- ارس كدامند؟ هدف اين پژوهش شناسايي عوامل موثر بر وضعيت آينده مناسبات هيدروپليتيك كشورهاي حوضه آبريز كورا- ارس و ميزان اثرگذاري زمينه‌اي براي شناسايي پيشران‌هاي اصلي و توجه به آينده‌هاي جايگزين در افقي ‌كوتاه‌مدت، ميان‌مدت و درازمدت است. در اين پژوهش تاكيد بر شرايط حساس در مناسبات هيدروپليتيك كشورهاي حوضه آبريز كورا – ارس با تكيه بر اين پيشران‌هاي كليدي بررسي مي‌شودنوع تحقيق كاربردي و روش گردآوري اطاعات روش اسنادي، كتابخانه اي و استفاده از نظر خبرگان(25 نفر) و احصا ء 44 عوامل كليدي شناساايي شده و با تشكيل پنل خبرگي و ادغام عوامل مشابه و تعداد 32 عامل مشخص شدند و شيوه تجزيه و تحليل داده ها با استفاده از نرم افزار آينده پژوهي ميك مك و به كارگيري روش تحليل ماتريس متقاطع است و يافته هاي تحقيق گوياي آن است كه پپشران ها ي را در 4 بعد( مديريت- حقوقي،جغرافيايي( طبيعي- زيست محيطي)، ژئوپليتيك(سياسي- اجتماعي) و اقتصادي و فني) شناسايي شده است و در نهايت به 11 پيشران اصلي و كليدي بر تبيين آينده مناسبات هيدروپليتيك كشورهاي حوضه آبريز كورا – ارس مشخص گرديد. نتايج تحقيق نشان مي دهد كشورهاي پايين دست حوضه آبريز براي تعيين ميزان رژيم حقوقي، دسترسي عادلانه به آب و مديريت يكپارچه مشترك منابع آب با كشورهاي بالادست حوضه از جمله تركيه به توافقاتي دست يابند.