بررسي اثرات آموزش برخط بر اخلاق حرفه‌اي اعضاي هيئت علمي در دوران همه‌گيري ويروس كوويد- 19

هدف: مواجهه ناگهاني و ناگزير آموزش عالي كشور با آموزش برخط در دو سال گذشته و پس از همه‌گيري ويروس كوويد- 19، نياز به بررسي اثرات اين شيوه آموزشي را بر جنبه‌هاي متفاوت عملكرد استادان در كلاس درس ضروري نموده است. اخلاق حرفه‌اي استادان يكي از اين جنبه‌هاست كه بر كيفيت آموزش و يادگيري در كلاس درس تأثيري انكارناپذير دارد؛ لذا پژوهش حاضر با هدف شناسايي و اولويت‌بندي اثرات آموزش برخط بر ويژگي‌هاي اخلاق حرفه‌اي اعضاي هيئت علمي دانشگاه در دوران همه‌گيري كوويد- 19 صورت گرفته است.مواد و روش‌ها: پژوهش حاضر از نظر هدف كاربردي  و از نظر بعد زماني، پس‌رويدادي است. هم‌چنين به فراخور مسئله مورد بررسي، از رويكردكيفي و روش تحليل مضمون استفاده شده است. جامعه آماري اين پژوهش 85 نفر از اعضاي هيئت علمي دانشگاه علم و فرهنگ بوده كه به روش نمونه‌گيري هدفمند، با مشاركت 14 نفر از آنان اشباع نظري داده‌ها حاصل شده است. ابزار گردآوري اطلاعات، مصاحبه نيمه‌ساختاريافته بوده است. روش تجزيه و تحليل داده‌ها با رويكرد تحليل تفسيري و به روش تحليل شبكه مضامين بوده است. بحث و نتيجه‌گيري: يافته‌هاي پژوهش نشان داد، در مجموع 46 مقوله در قالب سه مضمون كلي (فردي، ارتباطي و تخصصي) و از جنبه‌هاي متفاوت انگيزشي، حقوقي، رفتاري، آموزشي و پژوهشي، در ارتباط با رعايت اخلاق حرفه‌اي از سوي اعضاي هيات علمي مشاركت‌كننده در پژوهش، استخراج شده است. مضمون “فردي” با پوشش نزديك به نيمي از فراواني مفاهيم اوليه استخراج شده، به عنوان مهمترين مضمون شناسايي شده است. مضمون تخصصي با حدود يك سوم و مضمون ارتباطي با پوشش حدود يك پنجم مفاهيم اوليه در رده‌هاي بعدي قرار گرفته‌اند. نتايج پژوهش نشان داد، آموزش برخط سبب شده است تا اعضاي هيات علمي در اولويت نخست،  قواعد و الزامات حقوقي و آموزشي تكليف شده از سوي دانشگاه را كه قابليت رصد و ارزشيابي دارند، به عنوان اثرات آموزش برخط بر كنش‌هاي مرتبط با اخلاق حرفه‌اي خود اعمال كنند. از سوي ديگر، جنبه‌هاي تعاملي و انگيزشي مرتبط با اخلاق حرفه اي اعضاي هيئت علمي ضعيف تشخيص داده شده است.  اگر دانشگاه به رصد اشكال قراردادي اخلاق حرفه‌اي اعضاي هيئت علمي بسنده كند و فقط نسبت به رعايت اين جنبه‌ها از خود حساسيت نشان دهد، اعضاي هيئت علمي نيز تلاش خود را در جهت تقويت اين جنبه‌ها به كار خواهند برد و تلاش كمتري براي تقويت ساير جنبه‌هاي عمدتاً آييني اخلاق حرفه‌اي مانند عدالت‌ورزي، رعايت حقوق دانشجويان، تقويت تعامل و ارتباط با دانشجويان و مانند آن، انجام خواهند داد.