شناسايي مؤلفه‌هاي تأثيرگذار بر تغيير كاركردهاي اجتماعي فضاهاي شهري با تأكيد بر اقتصاد سياسي و طرح‌هاي توسعه (نمونۀ موردي: مناطق 3 و 12 كلان‌شهر تهران)

كاركرد اجتماعي فضا از مهم‌ترين كاركردهاي فضاهاي شهري محسوب مي‌شود كه امكان درگيري در تعاملات معنادار با اجتماع، اجتماعي‌شدن، شكل‌گيري حس مكان و فرصت جمع‌شدن و لذت تجربه با ديگران را در شهروندان ايجاد مي‌كند. متأسفانه در شهرهاي مختلف ايران طي ساليان گذشته اين كاركردهاي اجتماعي فضاها تحت‌تأثير اقتصاد سياسي و طرح‌هاي توسعه با تغييرات عديده‌اي روبه‌رو شده‌اند. بدين‌منظور، تحقيق حاضر با هدف شناسايي مؤلفه‌هاي تأثيرگذار اقتصاد سياسي و طرح‌هاي توسعه بر تغيير كاركردهاي اجتماعي فضاهاي شهري جديد (منطقۀ 3) و قديم (منطقۀ 12) كلان‌شهر تهران و ارائۀ راهكارهايي به‌منظور توسعۀ كاركردهاي اجتماعي مثبت فضاهاي شهري نگارش شده است؛ ازاين‌رو، روش تحقيق در پژوهش حاضر از نظر هدف، كاربردي و از نظر ماهيت، تحليلي و اكتشافي است. همچنين تحليل فضاهاي شهري مورد مطالعه با بهره‌گيري از روش دلفي (نظر 16 نفر از نخبگان و مديران) و كاربست تكنيك تحليل اثرات متقاطع در نرم‌افزار MICMAC صورت گرفته است. يافته‌هاي تحقيق حاكي از آن است كه بيشترين اثرگذاري در راستاي تغيير كاركردهاي اجتماعي فضاهاي شهري تهران (جديد و قديم) مربوط به مؤلفه‌هاي عدم‌شكل‌گيري مناسب ارتباط بين اقتصاد، اجتماع و حكومت، عدم‌انسجام و ارتباط مناسب بين ابعاد و عناصر اقتصادي، اجتماعي، زيست‌محيطي، عملكردي و كالبدي در طراحي فضاهاي شهري و عدم‌بهره‌مندي از افراد با سليقه‌ها و ترجيحات مختلف در رأس امور است. همچنين نتايج نشان مي‌دهد كه تغييرات تدريجي فضاهاي شهري قديمي در ساليان گذشته و معاصرشدن آن‌ها همراه با تأثيرات مدرنيسم، باعث شده اين فضاها در پاسخگويي به نيازهاي روزمرۀ ساكنان ناتوان شده و نقش اجتماعي آن‌ها كاهش يابد.