بررسي ارتباط ژنتيكي و فنوتيپي بين صفات بيومتري، اوزان بدن و صفات لاشه اندازه ‎گيري شده با اولتراسوند در گوسفند نژاد كردي شمال خراسان

مقدمه و هدف: سوددهي گوسفند از نظر توليد گوشت تا حد زيادي به صفات رشد و ويژگي‌هاي لاشه بستگي دارد. با وجود اهميت كيفيت گوشت گوسفند پژوهش‌هاي اندكي در اين زمينه در گوسفندان بومي كشور صورت گرفته است. بنابراين، اهميت بررسي صفات لاشه حيوانات به‎خصوص زماني‎كه هنوز زنده‌اند ضروري به‎نظر مي‎رسد. هدف پژوهش حاضر تعيين و بررسي ارتباط ژنتيكي و فنوتيپي بين صفات بيومتري، اوزان بدن و صفات لاشه اندازه‎گيري شده با اولتراسوند در گوسفند كردي شمال خراسان بود. از آنجائي‎كه اندازه‌گيري صفات لاشه سخت و پرهزينه است و به‎منظور طراحي بهتر برنامه‌‌هاي اصلاحي جهت بهبود صفات لاشه، در صورت وجود ارتباط قوي ژنتيكي امكان جايگزيني صفاتي كه اندازه‌گيري آنها ساده‌تر است با صفات لاشه كه به‎سختي اندازه‌گيري مي‌شوند فراهم مي‎شود. مواد و روش‌ها: داده‌‌هاي 658 رأس گوسفند نژاد كردي در ايستگاه پرورش و اصلاح نژاد گوسفند كردي شيروان واقع در استان خراسان شمالي در گستره شمالي شرق ايران ميان 57 درجه طول شرقي و 37/4 درجه عرض شمالي در فصول بهار، تابستان و پائيز سال 1400 مورد استفاده واقع شد. اطّلاعات مربوط به شجره و اوزان تولّد (658 ركورد)، سه ماهگي (652 ركورد)، شش ماهگي (638 ركورد) و نه ماهگي (419 ركورد) از ركوردهاي ثبت شده در ايستگاه مزبور استخراج شد. براي بررسي اثرات ثابت بر روي صفات از رويه‌ي مدل‌هاي خطّي عمومي (GLM) نرم‌افزار SAS استفاده شد. براي برآورد پارامترها و ارتباط ژنتيكي بين صفات مزبور از روش حداكثر درست‌نمايي محدودشده (REML) براساس مدل حيواني يك و دو صفتي در نرم‌افزار WOMBAT استفاده شد. براي دستيابي به معادله پيش‎بيني صفات لاشه بر اساس ديگر صفات مورد پژوهش، از رگرسيون چند متغيره استفاده شد. يافته‌ها: وراثت ‌پذيري ضخامت چربي زيرجلدي، مساحت، عرض و عمق ماهيچه‌ي چشمي اولتراسوندي به ترتيب 0/06±0/01، 0/06±0/06، 0/03±0/10 و 0/03±0/08 برآورد شد. همبستگي ژنتيكي مثبت بالايي ميان ضخامت چربي زيرپوستي و مساحت ماهيچه چشمي مشاهده شد (0/31±0/71). صفات لاشه اولتراسوندي همبستگي ژنتيكي مثبت بالايي با صفات دنبه داشتند. همبستگي ژنتيكي مثبت بالايي بين صفات لاشه‌ي اولتراسوندي و ارتفاع جدوگاه، ارتفاع ناحيه‌ي كپل، محيط دور سينه، محيط دور شكم، طول مورّب بدن، محيط ران و عمق كپل به‎دست آمد. مدل مربوط به مساحت ماهيچه چشمي با بالاترين ميزان ضريب تعيين (0/82) از ديگر مدل‌ها براي پيش‎بيني قابل اطمينان‌تر است. نتيجه‌گيري: وراثت‌پذيري پايين صفات اندازه‌گيري شده با فنّ‌آوري اولتراسوند در گوسفندان كردي ايستگاه اصلاح نژاد گوسفند كردي شيروان نشان مي دهد كه امكان بهبود اين صفات از طريق انتخاب انفرادي چندان مؤثّر نيست و بايد از ديگر روش‌هاي انتخاب (انتخاب فاميلي و يا انتخاب به‎كمك نشانگر) براي بهبود اين صفات استفاده شود. به‎طور كلي، با توجه به ضريب تعيين نسبتاً مناسب، از مدل‌هاي رگرسيوني مي‌توان براي پيش‎بيني صفات لاشه در گله ايستگاه گوسفند كردي شيروان استفاده نمود.