نقش تنظيم كننده‌هاي رشد در بهينه‌سازي تشكيل كالوس در گياه دارويي ريحان بنفش (Ocimum basilicum L.)

مقدمه و هدف: امروزه تكنيك‌هاي كشت بافت گياهي به عنوان ابزاري ارزشمند جهت ايجاد تنوع‌ژنتيكي با هدف به‌نژادي گياهان و همچنين توليد گياهان عاري از ويروس كاربرد دارند. لذا در اين پژوهش بهينه‌سازي شرايط كشت بافت گياه ريحان بنفش به منظور توليد كالوس، شناسايي درصد القاي كالوس، نرخ رشد، سرعت رشد و محتواي آب نسبي كالوس از طريق كشت بافت انجام شد. مواد و روش‌ها: آزمايش بهينه‌سازي القاي كالوس بصورت فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي با چهار عامل، ريز نمونه و سه سطح هورمون‌هاي بوتيريك اسيد (BA)، اندول استيك اسيد (IAA) و اندول بوتيريك اسيد (IBA) اجرا گرديد. يافته‌ها: نتايج نشان داد بالاترين درصد القاي كالوس (88 درصد) مربوط به محيط كشت حاوي 2 ميلي‌گرم در ليتر اندول بوتيريك اسيد (IBA) و 2 ميلي‌گرم در ليتر بوتيريك اسيد (BA) بود. اثر تركيبات هورموني بر چهار ويژگي مورد بررسي درصد كال‌زايي، سرعت رشد، محتواي آب نسبي و نرخ رشد (وزن خشك) معني‌داري بوده است كه مي‌توان در جهت انتخاب بهترين تركيب در كالوس‌زائي و بهينه‌سازي كشت بافت و نهايتاً اهداف آتي به‌نژادي از آن استفاده نمود. همچنين اثر متقابل دو فاكتور ريزنمونه و تركيبات هورموني تنها بر شاخص نرخ رشد اثر معني‌داري (P≤ %1) داشته است. نتيجه‌گيري: كيفيت كالوس‌هاي القا شده نشان‎دهنده انتخاب صحيح ريزنمونه و تركيبات هورموني مناسب مي‎باشد. بنابراين بين توليد كالوس و تنظيم كننده‌هاي رشد ارتباط مستقيم وجود دارد و همچنين با توجه به نوع گياه مورد مطالعه و مقدار هورمون موجود در آن ميزان استفاده از تنظيم كننده‌هاي رشد در القاي كالوس متفاوت خواهد بود.