حسّاميزي استعاري يا مطابقت‌هاي ميان‌وجهي؟ بررسي عبارات چند‌وجهي در «بوستان» سعدي در چارچوب معناشناسي شناختي

حساميزي يا آميختگي حسي در زبان به صورت عبارت‌هاي ميان‌وجهي تجلي مي‌يابد و در آن، بينِ واژه‌هاي مربوط به وجوه حسي مختلف، انتقال معنا صورت مي‌گيرد. تحقيق حاضر با هدف بررسي سازوكارهاي دخيل در تفسير عبارات ميان‌وجهي در بوستان سعدي و با بهره‌گيري از رويكرد معناشناسي شناختي انجام مي‌شود. در اين پژوهش، نقشِ بدنمندي معنا، مؤلفه‌هاي فرهنگي و محتواي ارزشي واژه‌هاي حسي و همچنين جايگاه معماري ذهن انسان در انتقال گزاره از يك وجه حسي به وجه حسي ديگر و همچنين برداشت معاني تحت‌اللفظي و غير تحت‌اللفظي از عبارات ميان‌وجهي بررسي مي شود. داده‌هاي اين تحقيق از طريق مطالعة بوستان سعدي و استخراج عبارات حسي جمع‌آوري مي‌شود و به شيوه‌اي توصيفي تجزيه و تحليل مي شود. نتايج حاصل از تحليل داده‌ها نشان مي‌دهد كه درك ما از انتقال معنا بين حوزه‌هاي حسي نه از طريق استعارة صرف، بلكه به شيوه‌اي تلفيقي صورت مي‌گيرد. بر اين اساس، انتقال معنا در ساختارهاي ميان‌وجهي در بوستان سعدي ممكن است بر پاية همبستگي تجربي ميان مفاهيم متفاوت، رابطة مجاز مفهومي بين دو پديده يا بر پاية محتواي ارزشي واژه‌هاي حسّي صورت گيرد. بعلاوه گويشوران زبان فارسي به كمك مفاهيم روان‌شناختي اوليه‌اي كه همه حوزه‌هاي تجربه حسي را در برگرفته و در حضور محرك‌هاي مشخص فعال مي‌شود، معاني تحت‌اللفظي متعددي از واژه‌هاي حسي در بوستان سعدي برداشت مي‌كنند. ضمن اينكه مؤلفه‌هاي فرهنگي زبان فارسي در پالايش مفاهيم و جلوگيري از بروز و ظهور عناصر ناسازگار در زبان نقش دارند