مباني نظري و بنيان‌هاي عملي تمدن توحيدي از منظر شهيد مطهري

نياز بشر براي زيست مطلوب، همواره انديشمندان اجتماعي را بر آن داشته تا عوامل تعالي و انحطاط تمدن‌هاي انساني را مورد واكاوي دقيق قرار دهند. در اين ميان توجه به تمدن اسلامي به دليل عجين شدن با روح مذهب و جهان‌بيني توحيدي بسيار مورد توجه بوده است. اگرچه پژوهش‌هاي بسياري در رابطه با چيستي و مراحل و حتي عوامل انحطاط تمدن اسلامي انجام‌شده، اما مسئله‌ي اصلي اين پژوهش آن است كه از منظر شهيد مطهري به‌عنوان يكي از مهم‌ترين انديشمندان اجتماعي و آگاه به معارف دين اسلام، چه عاملي به‌عنوان نقطه‌ي ثقل تمدن اسلامي مطرح بوده و مباني نظري و بنيان‌هاي عملي اين تمدن چيست‌اند؟ روش پژوهش: اين پژوهش با استفاده از روش تحليل مضمون انجام‌شده است، بدين‌صورت كه جملات داراي مضامين مرتبط با مقوله كلي تمدني اسلامي از آثار شهيد مطهري استخراج‌شده و سپس مضامين پايه و سازمان دهنده آنها استخراج گرديده و پس از تأييد روايي و پايايي تحقيق توسط خبرگان، مقوله نهايي تحقيق، تحليل و ترسيم گشته است. يافته‌هاي تحقيق: مطالعه نظرات شهيد مطهري و نتايج تحقيق نشان مي‌دهد كه: 1. ايشان توحيد را به‌عنوان نقطه ثقل تمدن اسلامي معرفي كرده و از اصطلاح «تمدن توحيدي» استفاده مي‌كند. نظام‌سازي توحيدي جهت شكل‌گيري تمدن اسلامي را مبتني بر فطرت انساني دانسته است. 3. عوامل تحقق تمدن توحيدي را ذيل دو مقوله كلي مباني نظري و بنيان‌هاي عملي طبقه‌بندي كرده است. 4. در بخش مباني نظري تمدن توحيدي به اثر مستقيم نظام‌سازي توحيدي، تكامل اجتماعي جوامع بشري و فطرت گرايي توجه نموده است. 5. در بخش بنيان‌هاي عملي تمدن توحيدي نيز با تسري عيني ايدئولوژي اسلامي در جامعه به عواملي همچون مردم‌سالاري ديني، احياء و اصلاح فكر ديني و پرهيز از عوامل انحطاط تمدني اشاره نموده است.