حصار پيش‌داوري ها و چالش ذهنيت‌گرايي در هرمنوتيك فلسفي گادامر

گادامر، هستي انسان را هستي افكنده شده در تاريخ و سنت ميداند كه داراي نحوهي ديد خاص و پيش‌داوري است. پيشداوريها ريشه در موقعيت مفسر دارند و در فهم دخيل هستند. به همين دليل، منتقديني مانند بتّي (Betti) و هرش (Hirsch)او را متهم به ذهنيتگرايي ميكنند. اما گادامر مدعي است كه در دام ذهنيت‌گرايي نميافتد؛ زيرا بر مبناي مفهومِ پيش‌دريافتي از تماميت معتقد است كه مفسر همواره پيشداوريهاي خود را در مواجه با حقيقت متن مورد ارزيابي و اصلاح قرار ميدهد و آنها را بر متن تحميل نميكند، ولي خود مفهوم پيشدريافتي از تماميت در انديشهي گادامر به سنتگرايي ميانجامد بدين معنا كه فهم متاثر از تاريخ و سنت است و مفسر دخالتي در آن ندارد. گادامر با استفاده از مفهوم كاربرد كه طبق آن، مفسر معناي متن را با موقعيت هرمنوتيكي خودش ربط ميدهد از سنتگرايي فاصله ميگيرد. اما مفهوم كاربرد دوباره به ذهنيتگرايي ميانجامد. به نظر ميرسد گادامر در دوري باطل ميان ذهنيتگرايي و سنتگرايي گرفتار ميشود. در اين پژوهش، ضمن توضيح دورِ ميان ذهنيتگرايي و سنتگرايي با تمركز بر ساختار ديالوگي فهم و ابتناي آن بر الگوي سوژه-سوژه نه سوژه-اوبژهي دكارتي نشان خواهيم داد كه گادامر از اين دور فراتر ميرود و فهم هرمنوتيكي، فهمي ذهني نيست.