موانع پيش رويِ فلسفه دين در ايران

آموزش و پژوهش فلسفه دين در ايران، به عنوان شاخه اي اساسي از مطالعات فلسفي درباب دين، در سه دهه گذشته تاكنون با چالش ها و موانع متعددي مواجه بوده است كه برخي از آنها عبارتند از: 1. بستر نسبتا الحادي و غربي- مسيحي فلسفه دين، كه موجب بدبيني نسبت به آن در جامعه ديني ايران شده است. 2. عدم تقيد فلسفه دين به پيش فرض هاي كلامي سنت اسلامي، كه بعضا موجب رويكرد انتقادي به آموزه هاي سنت ديني اسلامي شده است. ضمن اينكه نگراني علماي ديني از گسترش بي ديني در نتيجه رشد فلسفه دين به علت نقش مباحث عقلاني آن در اتخاذ رويكرد انتقادي يا فراديني به دين و اعتقادات ديني داراي اهميت خاص خود است. 3. سطح پايين معرفت ديني مردم و غلبه وجه تقليدي اعتقادات ديني، كه موجب آسيب پذيري بيشتر دينداري آنها در نتيجه گسترش رويكرد فلسفي به دين مي گردد. 4. پيش فرض هاي كلامي علماي ديني، كه مانع اقبال به رويكرد فلسفي به دين شده است. 5. غلبه نگرش انحصارگرايانه نسبت به سنت ديني خودي، كه موجب ناديده گرفتن مزاياي ديگر سنت هاي ديني است كه در نتيجه رويكرد فلسفي به دين ممكن است حاصل شود. 6. غلبه تاريخي رويكرد فقهي در سنت ديني و دينداري اسلامي، كه موجب دوري از نگرش فلسفي و عقلاني و تقويت رويكرد تقليدي به دين شده است. نتيجه حاصل از اين موانع، رشد كُند فلسفه دين و مواجهه انديشمندان طرفدار آن با مشكلات و چالش هاي فراوان در مقام آموزش و پژوهش آن است. به همه اين موانع بايستي خطرات ناشي از بدفهمي برخي موضوعات و مسائل فلسفه دين را افزود كه موجب انحرافات ديني و ضربه زدن به دينداري مردم مي گردد.