سير تاريخي تقابل اصل رضا و شكل‌گرايي در ادبيات فقهي حقوقي

چكيده شكل‌گرايي و اصل رضا از جمله مباحثي هستند كه ديرباز در علم حقوق مطرح بوده‌اند. در علم حقوق، زماني‌كه صحبت از تقابل و رويارويي اصل رضايي بودن اعمال حقوقي با شكل‌گرايي مي‌شود، به يك نتيجه ديرينه مي‌رسيم كه اصل بر رضايي بودن اعمال حقوقي است و شكل‌گرايي نسبت به اين اصل در مرتبه دوم قراردارد؛ اما امروزه در حقوق غرب، پس از طي دوران افراط ‌و ‌تفريط درزمينه‌ي اجراي دو‌ اصل مذكور، به نظر ‌مي‌رسد با تدوين اشكال نوين و با اهداف جديد و متفاوت، تقابل اصل رضا و شكل‌گرايي به ميزان قابل‌توجهي كاسته شده‌است تا‌جايي‌كه مي‌توان گفت اصل رضا و شكل‌گرايي بدون نقض يكديگر، در راستاي تعالي علم حقوق در حيطه‌ي اعمال حقوقي، پيش ‌مي‌روند. در عصر حاضر فرم‌هايي كه عمل حقوقي را مقيد مي‌كنند به‌طور بي‌سابقه‌اي پديدار ‌گشته‌است كه همگي داراي اهداف معقول و مصلحت‌جويانه هستند؛ براي مثال امروزه حقوق غرب، با لزوم پديد‌آوردن رابطه حقوقي بين كاردان ماهر و يك فرد ناشي در قالب فرم نوشتاري و حاوي اطلاعات لازم، به حمايت از مصرف‌كنندگان در برابر فروشندگان حرفه‌اي مي‌پردازد. اين تحقيق كه با روش كتابخانه‌اي صورت گرفته‌است و به شيوه تحليلي- توصيفي تدوين شده‌است، به اين نتيجه دست‌مي‌يابد كه همگامي اصل رضا و شكل‌گرايي نوين بر‌خلاف حقوق غرب در فقه معاصر و حقوق ايران چندان مورد استقبال انديشمندان اين حوزه قرار نگرفته‌است و هم‌چنان رضايي بودن اعمال حقوقي در برابر شكل-گرايي نوين يك اصل تلقي مي‌گردد.