بهينه‌سازي الگوي كشت محصولات زراعي شهرستان صحنه بر‌اساس محدوديت منابع

رشد روز‌افزون تقاضا براي منابع محدود به‌ويژه منابع آب يكي از اساسي‌ترين مسائل بخش كشاورزي است به طوري كه برداشت بي‌رويه از منابع آبي به‌ويژه منابع آب زيرزميني سبب كاهش سطح منابع آب زيرزميني شده است. در همين راستا، برنامه‌ريزي در راستاي استفادۀ بهينه از اين منابع محدود با در نظر گرفتن هدف‌هاي متضاد ضروري است؛ بنابراين بايد توجه داشت كه تصميم‌گيري در چنين شرايطي با پيچيدگي‌هاي بسياري همراه است. در پژوهش حاضر بهينه‌سازي توليد محصولات زراعي با در نظر گرفتن همزمان توليد آرمان‌هاي حداكثرسازي سود، افزايش عملكرد و كمينه‌سازي مصرف آب، كود و سموم شيميايي با استفاده از روش برنامه‌ريزي آرماني فازي در دشت صحنه براي 7 محصول گندم، چغندر‌قند، يونجه، گشنيز، آفتابگردان، ذرت دانه‌اي و برنج بررسي مي‌شود. بهره­برداران از چاه‌هاي عميق و نيمه‌عميق اين دشت به‌عنوان جامعۀ آماري مطالعه‌شده انتخاب شد. مقايسۀ الگوي كشت موجود و سطح توليد بهينه‌شده، بهينه‌نبودن وضعيت موجود به‌ويژه در بُعد زيست‌محيطي را نشان مي‌دهد؛ به‌گونه‌اي كه ميزان مصرف آب در بالاترين حد از وضعيت موجود در دشت صحنه قرار دارد. اين موضوع اقتصادي‌بودن سيستم كشت موجود را تأييد مي‌كند. نتايج نشان مي‌دهد در مدل بهينۀ سناريوي نهايي بررسي‌شده علاوه‌بر آنكه سطح كشت در وضعيت مناسب و كمتر از وضعيت موجود قرار دارد، سود اقتصادي، هدف‌هاي زيست‌محيطي و افزايش عملكرد نيز تأمين شده است؛ در‌نتيجه پيشنهاد مي‌شود كه براي حصول نتايج بهتر در جامعۀ مطالعه‌شده به‌تدريج به اصلاح وضعيت موجود اقدام و سپس براي اطمينان از بروز نتايج مورد انتظار با‌‌توجه به شرايط موجود، مدل بهينه به‌‌ روز رساني شود.