بررسي حاشيه بازاريابي محصولات كشاورزي روستاهاي ايران براساس الگوي مارك ـ آپ

قيمت گذاري و بازاريابي محصولات از مهمترين سياست هاي كشاورزي است كه در ايران به ندرت به طور صحيح از آن استفاده مي شود. اغلب مزارع و واحدهاي توليدي در ايران بعد از تغييرات نظام بهره برداري و اصلاحات ارضي، با چالش هايي همچون نظام نامناسب قيمت گذاري، توزيع محصولات در بازار و كاهش سهم دريافتي روستاييان از قيمت مصرف كننده مواجه گرديد. از اين رو، مقاله حاضر با هدف بررسي حاشيه بازاريابي محصولات كشاورزي ايران در بازه زماني 20 ساله (97ـ 1377)، براساس روش تحقيق روايتي و فراتحليلي و ارائه چارچوب اقتضايي با فن توصيفي ـ تحليلي و كاربردي طراحي شد. بدين منظور، پس از ارزيابي دقيق پايگاه‌هاي مختلف اطلاعاتي داخلي در نهايت 50 مطالعه منتشر شده مورد تأييد قرار گرفت كه از اين ميان، تنها 18 مطالعه (31 محصول) به دليل در دسترس بودن مقاله كامل براي تشكيل جدول فراتحليل انتخاب گرديد؛ و از روش‌هاي آماري (مانند محاسبه همبستگي اندازه اثر d كوهن) براي سازمان‌دهي و استخراج اطلاعات متغيرها استفاده شد. نتايج فراتحليل نشان داد، تنها متغيرهاي حاشيه بازاريابي محصولات دامي در مدل ارائه شده منطبق بر الگوي مارك ـ آپ بودند. طبق يافته ها، متغيرهاي حاشيه بازاريابي نيز با ضرايب همبستگي (اندازه اثر) بالا (بيشتر از 0.5) و اندازه اثر بزرگ (بيش از 0.8) بر قيمت محصولات كشاورزي ايران اثر دارند. همچنين عرضه محصولات باغي بيشترين تأثير را از حاشيه بازاريابي ايران داراست و بعد از آن به ترتيب، محصولات گلخانه اي، دامي و زراعي تحت تأثير حاشيه بازار هستند. همچنين نتايج حاكي از آن است متغير هزينه بازاريابي بيشترين اثر را بر قيمت محصولات زراعي، متغيرهاي توليدكننده، عمده فروشي، خرده فروشي و هزينه هاي بازاريابي بيشترين اثر را بر قيمت محصولات باغي، متغيرهاي هزينه هاي بازاريابي و خرده فروشي بيشترين اثر را بر محصولات دامي و متغيرهاي قيمت خرده فروشي، توليد كننده و هزينه هاي بازاريابي بيشترين اثر را بر حاشيه بازاريابي محصولات گلخانه اي، ايران دارند.